Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; ihalenin, ihale üzerinde bırakılan istekliye aşırı düşük teklif sorgulaması gerçekleştirilmeden sonuçlandırılmasının  mevzuata aykırı olduğu iddiasına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İncelemeye konu ihalenin Kuşadası Devlet Hastanesi Başhekimliği  tarafından açık ihale usulüyle yapılan “Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı” ihalesi olduğu anlaşılmıştır.

            4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 inci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

            a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

            b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

            c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

            Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

            İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü bulunmaktadır.

4734 sayılı Kanunun aşırı düşük teklifler başlıklı 38 nci maddesine göre ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanunun 37 nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların verilen hizmetin ekonomik olması, teklif sahibinin hizmetin temininde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen hizmet işinin özgünlüğü çerçevesinden değerlendirileceği hüküm altına alınmıştır. Benzer düzenlemeler Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde de bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamasını düzenleyen 79.4 üncü maddesinde ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan hizmet alımı ihalelerinin durumu açıklanmış ve ihale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dâhil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesinin yapılacağı; 4734 sayılı Kanun’un 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama isteneceği; personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyeceği açıklaması yapılmıştır.

İhale konusu “Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı” işinin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet işi olduğu, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerine yönelik olarak aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla Kurum tarafından belirlenmiş bir sınır değer veya sorgulama kriteri bulunmamakla beraber, kârsız yaklaşık maliyetin altında teklif sunan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesine ilişkin kriterin, bu tür ihalelerde de uygulanabileceği anlaşılmıştır. 

            İnceleme konusu ihalede ise kar hariç yaklaşık maliyetin 1.092.437,74 TL olduğu anlaşılmakta olup, ihalenin,  846.300,00 TL’lik teklif fiyatı bu tutarın altında kalan Kadirbey Yem. Gıda Tur. San. Tic. Ltd. Şti.’ne aşırı düşük teklif sorgulaması gerçekleştirilmeden sonuçlandırılmasının mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

            Bu itibarla, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu ve ihalenin Kadirbey Yem. Gıda Tur. San. Tic. Ltd. Şti.’ne aşırı düşük teklif sorgulaması gerçekleştirilerek sonuçlandırılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

            Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde teklif fiyatları 1.092.437,74 TL’lik kar hariç yaklaşık maliyetin altında kalan Uygar Yem. Güv. Tur. Tem. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti., Fer-Ah Yem. Tem. Nak. İnş. Taah. Tur. Yaz. Ser. Hiz. ve Tic. Ltd. Şti., Okyanus Taah. A.Ş., Filiz Gıda Tar. Hay. Amb. Teks. İnş. Tur. Nak. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti., Dörtlü Gıda Yem. Tem. İl. San. ve Tic. Ltd. Şti., Öztürkler Grup Tur. Gıda Tem. Paz. San. Ltd. Şti., Çankallar Oto. Dpğ. Oto. By. Lokanta ve Unlu. Mam. İşl. San. ve Tic. Ltd. Şti., Güneş Yem. Tem. Med. Tar. San. ve San. Ür. Paz. Ltd. Şti., Yeşil Akhisar Yem. İşl. Gıda Mad. Tem. İşl. Tem. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti., Tortamışlar Nak. Gıda Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti., Azim Tem. Yem. İnş. Pet. Teks. Day. Tük. Rek. Mad. Sey. Oto. Kırt. Med. Gıda Güv. Taah. Tic. Ltd. Şti., Gözde Zirve Kuy. Haz. Yem. Beyaz Eşya  Nal. Nak. Tur. San. Tic. ve Ltd. Şti., Özata Gıda Soğ. Hava Tes. Sos. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmak suretiyle ihalenin sonuçlandırılması gerektiği anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, inceleme konusu ihalede teklif fiyatları 1.092.437,74 TL’lik kârsız yaklaşık maliyetin altında kalan Kadirbey Yem. Gıda Tur. San. Tic. Ltd. Şti., Uygar Yem. Güv. Tur. Tem. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti., Fer-Ah Yem. Tem. Nak. İnş. Taah. Tur. Yaz. Ser. Hiz. ve Tic. Ltd. Şti., Okyanus Taah. A.Ş., Filiz Gıda Tar. Hay. Amb. Teks. İnş. Tur. Nak. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti., Dörtlü Gıda Yem. Tem. İl. San. ve Tic. Ltd. Şti., Öztürkler Grup Tur. Gıda Tem. Paz. San. Ltd. Şti., Çankallar Oto. Dğ. Oto. By. Lokanta ve Unlu. Mam. İşl. San. ve Tic. Ltd. Şti., Güneş Yem. Tem. Med. Tar. San. ve San. Ür. Paz. Ltd. Şti., Yeşil Akhisar Yem. İşl. Gıda Mad. Tem. İşl. Tem. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti., Tortamışlar Nak. Gıda Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti., Azim Tem. Yem. İnş. Pet. Teks. Day. Tük. Rek. Mad. Sey. Oto. Kırt. Med. Gıda Güv. Taah. Tic. Ltd. Şti., Gözde Zirve Kuy. Haz. Yem. Beyaz Eşya  Nal. Nak. Tur. San. Tic. ve Ltd. Şti., Özata Gıda Soğ. Hava Tes. Sos. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin  tekliflerine aşırı düşük teklif sorgulaması gerçekleştirilmesi suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.     

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı iddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

            Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;

            “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b)  Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Hizmet Alımı İhalelerinde Aşırı Düşük Tekliflerin Değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde;

“…

79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.” açıklaması bulunmaktadır

İdari şartnamede;

“Madde 2 – İhale konusu işe ilişkin bilgiler

2.1.İhale konusu hizmetin;

a) Adı: İzmir Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü Personeline Öğlen yemeğinin Malzemeli hazırlanmasıservisi ve servis sonrası temizliği işi

b) Miktarı ve türü: Hizmetin miktarı ve türü ekte yer almaktadır.

c) Yapılacağı yer: İzmir Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü

ç) Bu bent boş bırakılmıştır.

…

Ek:

”

düzenlemesi bulunmaktadır.

15.02.2012 tarihinde yapılan ihaleye 10 isteklinin katıldığı, iki isteklinin teklifinin aşırı düşük bulunarak söz konusu isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istendiği, ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan İlke Tab. Gıda. Tem. Taş. Hay. İnş. Bak. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak başvuru sahibi Anadolu İkram Taahhüt San. ve Tic. A.Ş.’nin belirlendiği görülmüştür.  

Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazılarında idarece tespit edilen önemli bileşenlerin bulunmadığı tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4 üncü maddesinde; teklifinin aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerden, teklifin tamamı üzerinden değil, sadece teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili açıklama istenmesi gerektiği açık ve tereddüde yer vermeyecek bir şekilde hüküm altına alınmıştır.

Mevzuatın yukarıda aktarılan ve açıklanan hükümleri böyle iken; incelenen ihalede, teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden açıklama istenmesine ilişkin yazıda teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmediği ve idarece yapılan bu işlemin 4734 sayılı Kanunun 38 inci ve Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4 üncü maddesine uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. 

            Diğer taraftan, söz konusu ihalede en düşük üçüncü teklif fiyatı veren Öztürkler Turizm Gıda Temizlik Paz. San. Ltd. Şti.’nin teklif fiyatının da yaklaşık maliyetin 1/1,20’sinin altında olduğu tespit edilmiş olup, anılan isteklinin teklifinin de aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmesi nedeniyle sorgulanması gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, teklifi aşırı düşük olduğu tespit edilen İlke Tab. Gıda. Tem. Taş. Hay. İnş. Bak. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti., Anadolu İkram Taahhüt San. ve Tic. A.Ş. ve Öztürkler Turizm Gıda Temizlik Paz. San. Ltd. Şti.’nden 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca ihale komisyonunca teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerle ilgili açıklama istenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

            Başvuru sahibi itirazen şikayet dilekçesinde özetle; “ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı” iddiasına yer vermiştir.

İncelemeye konu ihale; Öğlen Yemeğinin Malzemeli Hazırlanması Servisi ve Servis Sonrası Temizliği işi olup,idarece yaklaşık maliyetin piyasa araştırmaları ve birim fiyatlar esas alınarak toplam 377.520,00 TL olarak belirlendiği, bahse konu ihaleye 10 isteklinin katıldığı, ihaleye teklif veren isteklilerin  aşırı düşük sorgulamaya tabi tutulduğu ve ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda ihalenin 296.208,00 TL bedel karşılığında İlke Tab. Gıda Tem. Taş. Hay. İnş. Bak. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b)  Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre aşırı düşük olmadığı, en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından,  idarece hiçbir isteklinin teklifine ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir.  Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.               

             Yukarıda açıklandığı üzere, incelemeye  konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaması gerektiği yönündeki düşüncemle, Kurul kararına katılmıyorum.

                                                                                   Ali Kemal AKKOÇ                       

                                                                                     Kurul Üyesi                                              

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;

1) İhale üzerinde bırakılan istekli olan Gümüş Orman Ürünleri Tem. San. Tic. Ltd. Şti.’nin iş bitirme belgesinin Kamu İhale Genel Tebliği’ne aykırı olduğu,

2) Birim fiyat teklif cetvelinde aritmetik hata yaptıkları gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ancak birim fiyat teklif cetvelinde tek rakamın sehven yanlış yazıldığı ve teklifte çelişki ve hesaplama hatası bulunmadığı,

3) İhaleye kendileri dışında teklif veren 5 isteklinin tekliflerinin idarece belirlenen yaklaşık maliyet tutarının üzerinde olduğu, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin de yaklaşık maliyetin üzerinde olması nedeniyle kamu zararı ortaya çıktığı,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibi isteklinin idareye vermiş olduğu şikâyet dilekçesi incelendiğinde, söz konusu dilekçede bu husus ile ilgili herhangi bir iddianın bulunmadığı görülmüştür.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8 inci maddesinin son fıkrasında; “İdarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikâyet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemez.” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğin “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “…İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikâyet başvurusunun incelenmesinde idareye başvurusu konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz.” açıklaması yer almaktadır.

Başvuru sahibi isteklinin itirazen şikâyet dilekçesi incelendiğinde,ihale üzerinde bırakılan istekli olan Gümüş Orman Ürünleri Tem. San. Tic. Ltd. Şti.’nin iş bitirme belgesinin Kamu İhale Genel Tebliği’ne aykırı olduğu bu iddiasının dilekçede yer aldığı, ancak idareye vermiş olduğu 28.03.2012 tarihli şikâyet dilekçesinde bu husus ile ilgili şikâyet başvurusunda bulunmadığı görülmüştür.

Bu çerçevede incelenen iddiaya yönelik olarak idareye şikâyet başvurusunda bulunulmadığı anlaşıldığından, anılan mevzuat hükümleri gereği şikâyetçinin bu iddiasının incelenmeksizin reddedilmesi gerekmektedir.

1. Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibi isteklinin sunmuş olduğu birim fiyat teklif cetvelinin aşağıdaki şekilde tanzim edildiği görülmüştür:

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37 nci maddesinde; “İhale komisyonunun talebi üzerine idare tekliflerin incelenmesi, karşılaştırılması ve  değerlendirilmesinde yararlanmak üzere net olmayan hususlarla ilgili isteklilerden yazılı olarak tekliflerini açıklamalarını isteyebilir. Ancak bu açıklama, hiçbir şekilde teklif fiyatında değişiklik yapılması veya ihale dokümanında yer alan şartlara uygun olmayan tekliflerin uygun hale getirilmesi amacıyla istenilmez ve yapılmaz.

          Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir. Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı  ile  birim  fiyat teklif  cetvellerinde  aritmetik  hata  bulunup  bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır.”hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliğinin Aritmetik hata ve yuvarlama başlıklı 16.5 inci maddesinde;

“16.5.1. Birim fiyat teklif cetvelindeki çarpım ve toplamlarda hata olması durumunda aritmetik hata olduğu kabul edilecek ve teklif doğrudan değerlendirme dışı bırakılacaktır. Kısmi teklif verilmesine imkan tanınan ihalelerde, isteklinin aritmetik hata yapılan kısma ilişkin teklifi değerlendirme dışı bırakılarak, teklif verdiği diğer kısımlar üzerinden ihale sonuçlandırılacaktır.”açıklaması bulunmaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre birim fiyat teklif cetvelindeki çarpım ve toplamlarda hata olması halinde bu durumun aritmetik hata olarak değerlendirileceği açıklanmış, aritmetik hata bulunan tekliflerin ise değerlendirme dışı bırakılacağı hükme bağlanmıştır.

Başvuru sahibi isteklinin sunmuş olduğu birim fiyat teklif cetveli incelendiğinde “Bakım Hizmeti Elemanı-Lise Mezunu” iş kalemi için 1.990,00 TL birim fiyat ile 36 işçi için 9 ay üzerinden 664.760,00 TL teklif edildiği, “Ulusal Bayram ve Tatil Günleri-Lise Mezunu” iş kalemi için ise 60 TL birim fiyat ile 36 işçi için 13,5 gün üzerinden 29.160,00 TL teklif edildiği, toplam teklif bedelinin 673.920,00 TL olarak yazıldığı görülmüştür.

Yapılan hesaplama ile “Bakım Hizmeti Elemanı-Lise Mezunu” iş kalemi için 1.990,00 TL birim fiyat ile 36 işçi için 9 ay üzerinden 644.760,00 TL’ye karşılık geldiği (36*9*1.990,00 = 644.760,00 TL), başvuru sahibi isteklinin  “Bakım Hizmeti Elemanı-Lise Mezunu” iş kalemi teklif tutarının hesaplamasında hata yapıldığı, bu hatanın aritmetik hata kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, bu bağlamda başvuru sahibi isteklinin sunmuş olduğu birim fiyat teklif cetvelinin mevzuata aykırı olduğu anlaşılmıştır.

Sonuç olarak başvuru sahibi isteklinin teklifinin  birim fiyat teklif cetvelinde aritmetik hata olmasından dolayı idarece değerlendirme dışı bırakılmasında mevzuata aykırılık bulunmamıştır.

1. Başvuru sahibinin 3 üncü iddiasına ilişkin olarak:

İdari şartnamenin “ihale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2 nci maddesinde işin adının “Çocuk Bakım Hizmeti Alımı” olduğu düzenlemesi,

Aynı şartnamenin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25 inci maddesinde; “25.1.Sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri isteklilerce teklif edilecek fiyata dâhildir.

25.2.25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3.Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

            25.3.1.İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:

            a) Bakım Hizmeti alımı yoluyla bakım işinde çalışan ilkokul, ilköğretim, ortaokul, ortaöğretim, lise ve dengi okul mezunu 36(otüz altı) kişiye, ihale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücretin %45 (yüzde kırkbeş) fazlası ücret ödenecektir.

            b) Ulusal bayram ve genel tatil günleri çalışacak 486 (Dörtyüzseksenaltı) gün için lise mezunu 36 (otüzaltı) kişiye çalışılan her gün için günlük ücretine ilaveten ayrıca bir günlük ücret ödenecek olup, teklif fiyata dahildir.

25.3.2. Yemek, yol ve giyecek giderleri:

a)Bakım Hizmeti alımı personeline aylık (26 gün) üzerinden bir gün için brüt 4,00.-TL (DörtTürk Lirası) yol ücreti ödenecek olup, bordroda gösterilecektir.

            c)Bakım Hizmet alımı personelinin, özelikleri teknik şartnamede belirtmiş olan 36 (otüzaltı) adet iş önlüğü ayni olarak verilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler” başlıklı 16.3 üncü maddesinde; “16.3.1. Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilemeyeceği hususunda tereddütler olduğu anlaşılmaktadır. İhale komisyonu;

a) Yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen her hangi bir husus olup olmadığını,

b) Yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını,

c) Verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını,

Sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese eder ve bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahiptir.

16.3.2. Yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte teklifin kabul edilebilir nitelikte görülmesi halinde idarenin ek ödeneğinin bulunması veya ilgili mali mevzuatı gereği ödenek aktarımının mümkün olması durumlarında teklifler kamu yararı ve hizmet gerekleri de dikkate alınarak kabul edilebilir. Bu durumda sorumluluk idareye aittir.” açıklaması yer almaktadır.

Yukarıda yer alan açıklamalara göre yaklaşık maliyet üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilmeyeceği hususunda idarenin, öncelikle verilen fiyat tekliflerinin piyasa rayiçleri ile uyumlu olup olmadığını inceleyeceği, doğru ve güncel yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte, idarece kabul edilebilir nitelikte görülen tekliflerin; ödenek durumu, kamu yararı ve hizmet gerekleri dikkate alınmak ve sorumluluk idareye ait olmak üzere kabul edilerek ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenebileceği, bu husustaki takdir yetkisinin ihale komisyonlarında olduğu anlaşılmaktadır.

İdarece yapılan yaklaşık maliyet hesaplaması incelendiğinde, işçilik hesaplama modülü kullanılarak yapılan hesaplamada kıyafet bedeli olarak kişi başı 19,83 TL, işveren kâr payı olarak %15 üzerinden 85.946,03 TL belirlendiği, teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyet toplamının 590.162,76 TL olduğu görülmüştür.

Yapılan hesaplamada kıyafet bedeli hariç asgari işçilik maliyet tutarının 589.430,52 TL olduğu anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi istekli dışında ihaleye teklif veren isteklilerin tekliflerinin tamamının yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin 677.299,32 TL olduğu, bu teklifin yaklaşık maliyet tutarı olan 676.108,79 TL’nin % 0,18 üzerinde, kullanılabilir ödenek tutarı olan 797.808,38 TL’nin ise altında olduğu görülmüştür.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ve tespitler ışığında, idarenin mevzuat hükümleri çerçevesinde takdir yetkisini kullandığı ve sorumluluğu üzerine aldığı, mevzuatın izin verdiği takdir yetkisi ile ihaleyi geçerli teklifler arasında ekonomik açıdan en avantajlı teklif üzerinde bıraktığı görülmüştür.

Sonuç olarak idarenin ihaleyi ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olan Gümüş Orman Ür. Tem. San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakmasında mevzuata aykırılık bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

            Başvuru sahibi, itirazen şikayet dilekçesinde özetle;

            1) İhale üzerinde bırakılan istekli olan Gümüş Orman Ürünleri Tem. San. Tic. Ltd. Şti.’nin iş bitirme belgesinin Kamu İhale Genel Tebliği’ne aykırı olduğu,

            2) Birim fiyat teklif cetvelinde aritmetik hata yaptıkları gerekçesiyle, tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ancak birim fiyat teklif cetvelinde tek rakamın sehven yanlış yazıldığı ve teklifte çelişki ve hesaplama hatası bulunmadığı,

            3) İhaleye kendileri dışında teklif veren 5 isteklinin tekliflerinin idarece belirlenen yaklaşık maliyet tutarının üzerinde olduğu, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin de yaklaşık maliyetin üzerinde olması nedeniyle kamu zararı ortaya çıktığı,

     İddialarına yer vermiştir.

Başvuru sahibi isteklinin sunmuş olduğu birim fiyat teklif cetveli incelendiğinde “Bakım Hizmeti Elemanı-Lise Mezunu” iş kalemi için 1.990,00 TL birim fiyat ile 36 işçi için 9 ay üzerinden 664.760,00 TL teklif edildiği, “Ulusal Bayram ve Tatil Günleri-Lise Mezunu” iş kalemi için ise 60 TL birim fiyat ile 36 işçi için 13,5 gün üzerinden 29.160,00 TL teklif edildiği, toplam teklif bedelinin 673.920,00 TL olarak yazıldığı görülmüştür.

Tarafımızca yapılan hesaplama ile “Bakım Hizmeti Elemanı-Lise Mezunu” iş kalemi için 1.990,00 TL birim fiyat ile 36 işçi için 9 ay üzerinden 644.760,00 TL ye karşılık geldiği (36*9*1.990,00 = 644.760,00 TL), başvuru sahibi isteklinin “Bakım Hizmeti Elemanı-Lise Mezunu” iş kalemi teklif tutarının hesaplamasında hata yapıldığı, bu hatanın aritmetik hata kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, bu bağlamda başvuru sahibi isteklinin sunmuş olduğu birim fiyat teklif cetvelinin mevzuata aykırı olduğu anlaşılmıştır.

Bu itibarla, başvuru sahibinin teklifinin birim fiyat teklif cetvelinde, aritmetik hata olmasından dolayı idarece değerlendirme dışı bırakılmasında, mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibi tarafından idareye ve Kuruma yapılan şikayet ve itirazen şikayet başvurularında, kendilerinin tekliflerine yönelik iddialarının bulunduğu, ancak yapılan incelemeden başvuru sahibinin teklifinin geçersiz teklif olduğu anlaşılmaktadır.

 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinde; ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday, istekli ve istekli olabileceklerin anılan Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabileceği hüküm altına alınmış, şikayet ve itirazen şikayet başvurusu, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu bir idari başvuru yolu olarak öngörülmüştür.

Anılan Kanunda idareye şikayet ve Kuruma itirazen şikayet başvurularının, ihale süreci içerisindeki idari işlem veya eylemlerle hakkı muhtel olan aday, istekli ve istekli olabileceklerle sınırlı biçimde öngörüldüğü anlaşılmaktadır.

Bu haliyle, idareye şikayet ve Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunabilmesi için öncelikle; aday, istekli veya istekli olabilecek sıfatını haiz olunması ve başvuru sahibinin idarenin hukuka aykırı bir işlem veya eyleminden dolayı bir hak kaybına veya zarara uğraması veya zarara uğramasının muhtemel olması gerekmektedir.

Sonuç itibariyle, Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilmesi için, aday, istekli veya istekli olabileceklerin hukuken korunması gerekli bir hakkının bulunması gerekmektedir. Somut durumda başvuru sahibinin teklifi değerlendirme dışı bırakılmış olup, bu nedenle ihale üzerinde bırakılan istekliye ve diğer 5 istekliye ait iddiaların uygun bulunması durumunda, adı geçen isteklinin ihalede değerlendirme dışı bırakılması sonucunda, ihalenin başvuru sahibi isteklinin üzerinde kalma ihtimali bulunmamaktadır. Bu nedenlerle, başvuru sahibinin hukuken korunması gerekli bir hakkının bulunmadığı ve iddiasına ilişkin olarak başvuru ehliyetini haiz olmadığı anlaşılmıştır.

Bu gerekçelerle, başvurunun 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince, ehliyet yönünden reddedilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, Kurulun çoğunluk kararına katılmıyorum.    

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından, katalog veya benzeri tanıtıcı dokümanların, aslı ya da noter onayı olmadan “CD” ortamında idareye sunulduğu, bu durumun idari şartnamenin 7.5.6.1 inci maddesine aykırı olduğu, bu nedenle ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğiiddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

            Başvuru sahibinin iddiasına ilişkin olarak:

İhaleye ait idari şartnamenin“İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7.5.6 ncı maddesinde;

“7.5.6. 1.İstekliler, teklif ettikleri kalemlerdeki ürünlerin teknik şartnameye uygunluğunu kanıtlamak amacıyla, ayrıntılı teknik bilgilerin yer aldığı katalog (orjinal veya tasdik edilmiş örneği) veya benzeri tanıtıcı dokümanı (orjinal veya tasdik edilmiş örneği) teklifleri ile birlikte vermek zorundadır. Teknik şartnamesi aynı olan malzeme grupları için aynı marka ürün teklif edilmesi halinde 1 (bir) katalog veya benzeri tanıtıcı doküman sunulması yeterlidir. İsteklilerin teklif ettikleri kalemlerdeki ürünler için katolog veya benzeri tanıtıcı dokümanlarını teklifleriyle birlikte vermemeleri veya verdikleri katolog veya benzeri tanıtıcı dokümanlarının incelenmesi sonucunda ürünlerinin teknik şartnameye uygun olmadığının tespit edilmesi halinde bu kalemler için sundukları teklifleri ihale komisyonu tarafından değerlendirme dışı bırakılacaktır.” düzenlemesi,

“Belgelerin Sunuluş Şekli” başlıklı 7.7 nci maddesinde;

“7.7.1. İstekliler, yukarıda sayılan belgelerin aslını veya aslına uygunluğu noterce onaylanmış örneklerini vermek zorundadır. Ancak, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi Nizamnamesinin 9 uncu maddesinde yer alan hüküm çerçevesinde Gazete idaresince veya Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğine bağlı odalarca ?aslının aynıdır? şeklinde onaylanarak isteklilere verilen Ticaret Sicili Gazetesi suretleri ile bunların noter onaylı suretleri de kabul edilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Belgelerin Sunuluş Şekli” başlıklı 29 uncu maddesinde,

          “(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında idareler; belgelerin aslını veya aslına uygunluğu noterce onaylanmış örneklerini isterler. Bu kapsamda sunulan fatura örnekleri de asıl olarak kabul edilir. Adaylar veya istekliler, istenen belgelerin aslı yerine ihale veya son başvuru tarihinden önce idare tarafından “aslı idarece görülmüştür” veya bu anlama gelecek şerh düşülen suretlerini başvuruları veya teklifleri kapsamında sunabilirler. Bu yönde yapılacak başvuruların, ihaleden önce idarenin ilgili birim yetkilisi veya bu hususta görevlendirilmiş personelince karşılanması zorunludur.

          (2) Noter onaylı belgelerin, aslına uygun olduğunu belirten bir şerh taşıması zorunlu olup, sureti veya fotokopisi görülerek onaylanmış olanlar ile “ibraz edilenin aynıdır” veya bu anlama gelecek bir şerh taşıyanlar geçerli kabul edilmez. Ancak Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi Nizamnamesinin 9 uncu maddesinde yer alan hüküm çerçevesinde, Gazete idaresince veya Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğine bağlı odalarca “aslının aynıdır” şeklinde onaylanarak verilen Ticaret Sicili Gazetesi suretleri veya bunların noter onaylı suretleri de kabul edilir. Adayın veya isteklinin ve/veya teklif edilen malın, İlaç ve Tıbbi Cihaz Ulusal Bilgi Bankasına kayıtlı olduklarını tevsik edici belge veya belgeler, internet çıktısı olarak sunulabilir.” hükmü yer almaktadır.

İdari şartname incelendiğinde yeterlik kriteri olarak isteklilerden teklif ettikleri ürünler için katalog veya benzeri tanıtıcı dokümanlarının istenildiği görülmüştür.

 İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından idari şartnamenin 7.5.6 ncı maddesinde istenen bilgi ve belgeleri tevsiken yazılı doküman yerine CD sunulduğu, CD içerisinde “.exe” uzantılı uygulamanın yer aldığı, uygulama içerisinde yer alan sekmelerle kataloglara ulaşıldığı, dolayısıyla idari şartnamede istenen katalogların aslının veya aslına uygunluğu noterce onaylanmış örneklerinin sunulmadığı görülmüştür.

 İdari şartnamede yer alan “İstekliler, yukarıda sayılan belgelerin aslını veya aslına uygunluğu noterce onaylanmış örneklerini vermek zorundadır.”düzenlemesinin Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Belgelerin Sunuluş Şekli” başlıklı 29 uncu maddesinde yer alan hükümle uyumlu olduğu,ancak söz konusu mevzuat hükmü gereğince isteklilerin dijital ortamda (CD vb.) bilgi ve belge sunamayacakları anlaşılmaktadır. Dolayısıyla ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu CD’nin idarenin belirlemiş olduğu belgelerin sunuluş şekliyle uyumsuz olduğu ve belgelerin mevzuata uygun olarak sunulmadığı, bu sebeple ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Başvuru sahibi Eprom Bilgisayar İth. İhr. Tic. Ltd. Şti.’nin teklif etmiş olduğu ürünlere ait kataloglar incelendiğinde; katalogların tamamının İngilizce olarak hazırlanmış olduğu, İngilizce kataloglara ait onaylı Türkçe tercümelerin yer almadığı görülmüştür.

İdari şartnamenin “Tekliflerin dili” başlıklı 7.9 uncu maddesinde; “7.9.1. Teklifi oluşturan bütün belgeler ve ekleri ile diğer doküman Türkçe olacaktır. Başka bir dilde sunulan belgeler, Türkçe onaylı tercümesi ile birlikte verilmesi halinde geçerli sayılacaktır. Bu durumda teklifin veya belgenin yorumlanmasında Türkçe tercüme esas alınır. Tercümelerin yapılması ve tercümelerin tasdiki işleminde ilgili maddedeki düzenlemeler esas alınacaktır.”  düzenlemesi yer almaktadır.

Bu düzenlemeye göre ihaleye teklif verecek isteklilerin tekliflerinin, teklif eklerinin ve dokümanların Türkçe olarak verilmesi gerektiği, yabancı dilde verilmesi halinde tekliflerin ve belgelerin yorumlanmasında Türkçe tercümenin esas alınacağı görülmektedir.

  Bu bağlamda, başvuru sahibinin teklifinin bu haliyle İdari Şartnamenin “Tekliflerin Dili” başlıklı 7.9 uncu maddesine aykırı olduğu anlaşılmış olup, bu sebeple başvuru sahibi isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir.

            Gerek ihale üzerinde bırakılan isteklinin gerekse başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği anlaşıldığından ve bu durumda geçerli teklif kalmadığından ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin iptaline,

   Oybirliği ile karar verildi.

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; tekliflerinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması işleminin yerinde olmadığı, zira, teknik şartnamede her türlü araç, ekipman ve malzemelerinin yükleniciye ait olduğu belirtilmesine karşın gerekli malzemelerin neler olduğu ve ne kadar istenildiği hususunda herhangi bir belirlemenin yapılmadığı, yine fidanlık sahası içerisinde ne kadar işçi çalıştırılacağının ve çalıştırılacak işçilerin sigorta risk prim oranın belirtilmediği, bu belirsizliklerin yaklaşık maliyetin oluşturulmasında değişken sonuçların oluşmasına imkan verdiği, keza teklif fiyatlarının 53.500,00 TL olmasına ve buna göre açıklama yapmalarına rağmen açıklamaların birkaç yerinde sehven 50.340,00 TL yazıldığı ve tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılma gerekçesi olarak bu hususun da gösterildiği, ancak tekliflerinin sehven yapılan hatalar ile değerlendirme dışı bırakılmasının yerinde olmadığı iddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdari şartnamenin 2.1. İhale konusu hizmetin 2.1.a maddesinde ihale konusu işin adı; “Diyarbakır Fidanlık Şefliği Tüp Doldurma, Tohum Ekimi İle Ot Alma”işi olarak belirlenmiştir.

Aynı şartnamenin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19 uncu maddesinde; “19.1. İstekliler tekliflerini, her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatlarının miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat şeklinde vereceklerdir. İhale sonucu, ihale üzerinde bırakılan istekliyle her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatların miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi,

“Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25 inci maddesinde;

“25.1.İlgili mevzuatı gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri isteklilerce teklif edilecek fiyata dahildir.

25.2.25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3.Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. İlgili mevzuatı gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri isteklilerce teklif edilecek fiyata dahildir.

25.4.Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.”düzenlemesi,

İhale konusu işe ait teknik şartnamede;

“1-  Hacmi 1,3 Litreye Kadar (Çapı 8,9 Cm Kadar) Olan Kapların Harç İle Doldurulması

            İdarece temin edilen polietilen kaplar idarenin öngördüğü ve özel teknik şartnamesinde belirtilen şekilde idarece hazırlanan yetişme ortamı harcı ile doldurulacaktır.

Harç kaplara doldurulurken boşluk kalmayacak şekilde tam sıkıştırılarak doldurulacaktır.

           Tüpler doldurulduktan sonra yere hızla vurularak altı düzleşecektir.

           Tüpler kasalara dik olarak dizilecek ve içindeki malzeme dökülmeyecektir.

        Yüklenici kendi ekipmanını kullanacaktır.

           Ölçü birimi 1000 adettir.

            2-  Hacmi 1,3 Litreye Kadar (Çapı 8,9 Cm Kadar) Olan Doldurulmuş Kapların Tavalara Taşınarak Yerleştirilmesi

                  Doldurulan kaplar taşıma esnasında içindeki malzeme dökülmeyecektir, dökülmesi esnasında dökülen topraklar tamamlanacaktır ve kaplar kasalara dik olarak yerleştirilecektir.

Kapların dizildiği zeminde çukur, tümsek vb. yerler düzeltilip sonra yerleştirme yapılacaktır yandan bakıldığından kaplar çizgi halinde sıralı ve dik olacak şekilde dizilmelidirler.

Kapların yerleştirme durumlarında aralarında en az boşluk kalacak şekilde olmalı.

Kasalar hariç yüklenici kendi ekipmanını kullanacaktır.

  Ölçü birimi 1000 adettir.

            3- Kapa Ekim ve Kapatma (Kapatma Materyali Ve Tohum Hariç)

Ekilecek tohumun cinsine göre bir kaba 1,2 veya 3 adet tohum ( sayı idarece belirlenecek) ekilecektir.

Tohum yatay veya dikey olarak toprağa konulacaktır.

Tohumun üzeri tohum kalınlığının 1,5 katı oranında kapatma materyali ile kapatılacaktır.

Toprak elle basılarak sıkıştırılacaktır.

Ölçü birimi 1000 adettir.

            4-Ot Alma

Tüplerdeki çimlenen fidanlara zarar verilmeden çıkan otlar alınacaktır.

 Ot alma sırasında meydana gelen toprak kabartıları elle yavaşça sıkıştırılacaktır.

Ot alma çıplak elle yapılacak eldiven kullanılmayacaktır.

Ot almada çıkan otlar parsel kenarına taşınacaktır.

 Ölçü birimi 1000 adettir.

NOT: 4 kalemde kullanılacak araç, ekipman ve malzemeler yükleniciye aittir. Yeteri kadar nitelikli işçi bulundurulacaktır ve niteliksiz işçiler tespiti durumunda 1 iş günü içerisinde değiştirilecektir. ”düzenlemesi yer almaktadır.

Birim fiyat teklif cetvelinin aşağıdaki şekilde tanzim edildiği görülmüştür:

            İdarece, başvuru sahibi dahil 10 isteklinin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak tespit edilerek sorgulamaya tabi tutulduğu görülmüştür.

Aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin 23.02.2012 tarihinde başvuru sahibine gönderilen yazıda, tekliflerinin yaklaşık maliyetin %39,63’üne karşılık geldiği, bu nedenle komisyonca aşırı düşük olarak değerlendirildiği belirtilmiş, aynı yazıda; “…Birim fiyat teklif cetvelini de dikkate alarak teklif ettikleri fiyata bu işi zamanında ve tekniğine uygun olarak nasıl gerçekleştireceğinizi, kullanacağınız iş gücü miktarını, iş gücünün sigortalar ve vergiler dahil maliyetini, orman mühendisi ücretini, çalıştırılacağınız işçilerin iş dışında gelmeleri durumunda barınma giderlerini, servis ücretlerini ve müteahhitlik kârını ve diğer sözleşme gideri ve vergileri gösterecek şekilde savunmazını hazırlayarak en geç 28.02.2012 tarihi mesai bitimine kadar komisyona ulaştırmaları…” hususlarına yer verilerek 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca açıklama istenilmiştir.

Öte yandan, ihale işlem dosyası kapsamında, ihale komisyonunca aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesine esas olmak üzere  “analiz raporu” başlıklı asgari maliyet hesabının yapıldığı bir belgenin hazırlandığı, söz konusu belge incelendiğinde;

Birim fiyat teklif cetvelinin 1 inci satırında yer alan 4102.2  pozlu iş kaleminin imalatı için 1071,43 günlük işçilik gerektiği, 4102.3 pozlu iş kaleminin imalatı için 272,73 günlük işçilik gerektiği, 4103.2 pozlu iş kaleminin yerine getirilmesi için 272, 73 günlük işçilik gerektiği, 4104.1 pozlu iş kaleminin yerine getirilmesi için 189,33 günlük işçilik gerektiği kabul edilerek, bu işin yerine getirilmesi için toplamda 60,01 adam/ay’lık iş gücüne ihtiyaç olduğu, işin süresinin 2 ay olduğu dikkate alındığında bu işin yerine getirilmesinde aylık en az 30 işçinin çalıştırılmasının gerektiği ve bu iş gücünün maliyetinin 64.634,41 TL’ye karşılık geldiği,

Bu kapsamda çalıştırılacak Orman Mühendisine ödenecek ücretin aylık 2.750,00 TL’den toplam 5.500,00 TL’ye karşılık geldiği,

Söz konusu iş gücünün (personelin) iş mahalline taşınması için kişi başı 55,00 TL’den toplam 3.300,55 TL’lik ulaşım maliyetinin ortaya çıktığı,

Yine, bu iş için gerekli olan araç gereçlere ilişkin olarak yapılan hesaplamada, tüp doldurmak için 18 kişiye şaşula (250 gramlık erzak küreği) verilmesi gerektiği, bunların giderinin 18*12,70 TL’den 228,6 TL’ye; ot alma işinin 1 haftada tamamlanması için 28 adet 40 mm’lik spatula gerektiği ve giderinin 28*3,00’den 84,00 TL’ye; 1800 adet nitril eldivene ihtiyaç duyulduğu ve giderinin 1800*0,67 TL’den 1.206,00 TL’ye; her bir işçi için birer küreğe ihtiyaç duyulduğu ve giderinin 362,85 TL’ye karşılık geldiği,

Kap ve saksı harcı taşımak için gerekli olan sürücü dahil römorklu traktörün bedelinin 9.000,00 TL olduğu, bunların dışında sözleşme damga vergisi için 890,00 TL, damga vergisi için 890,00 TL ve karar pulu için 535,00 TL bedel öngörüldüğü, dolayısıyla söz konusu giderlerin toplamının 86.631,41 TL’ye karşılık geldiği ifade edilmiş olup, komisyonca bu tutarın kârsız maliyet olduğu belirtilmiştir.

            İhale komisyonunca yapılan hesaplama incelendiğinde, ihale konusu işte işçilik giderinin en önemli maliyet bileşeni olduğu, gider oluşturan diğer unsurların basit araç ve gereçlere ilişkin olduğu, komisyonca yapılan analiz ile teknik şartnamede yer alan düzenlemeler bir arada değerlendirildiğinde, Kamu İhale Genel Tebliğinin 78.1 inci maddesinde yer alan “personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları; ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetlerdir.” şeklindeki açıklama çerçevesinde, ihale konusu işin esasen,işçisayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet olduğu anlaşılmıştır.

          Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Personel çalıştırılmasına dayalı ihalelerde yaklaşık maliyet” başlıklı 10 uncu maddesinde;

          “(1) Personel çalıştırılmasına dayalı ihalelerde, personel maliyeti, tarım dışında ve 16 yaşından büyük işçiler için belirlenmiş brüt asgari ücret tutarı ile bu tutar üzerinden hesaplanan işveren payı toplamından az olmamak üzere bulunan maliyetler dikkate alınarak hesaplanır.

          (2) İhale konusu işte çalışacak personele ilişkin yemek, yol ve giyecek gibi maliyetlerin teklif fiyatına dahil edilmesinin öngörüldüğü hallerde, yukarıda yapılan hesaplamalara; yol, yemek ve giyecek gibi maliyetlerin brüt tutarları da eklenerek işçilik maliyeti bulunur. Ayrıca personele nakdi olarak ödenmesi öngörülen yemek ve yol bedelinin günlük brüt tutarları ile söz konusu yemek ve yol bedellerinin bir ayda kaç gün üzerinden verileceği idari şartnamede gösterilir.

          (3) İhale konusu işin kapsamında yer alan iş kollarının iş kazası ve meslek hastalığı bakımından gösterdiği tehlike sınıf ve derecelerine ilişkin kısa vadeli sigorta kolları prim oranları, işin niteliği ayrıntılı olarak belirtilmek suretiyle ilgili Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünden alınacak yazı ile tespit edilerek yaklaşık maliyet hesabı buna göre yapılır. Ayrıca ihale konusu işe ilişkin kısa vadeli sigorta kolları prim oranları idari şartnamenin ilgili maddesinde belirtilir.

          (4) Personele asgari ücretin üzerinde ödeme yapılmasının öngörülmesi halinde, bu ücretin brüt asgari ücretin en az yüzde (%) kaç fazlası olacağı idarece belirlenerek, bu oran üzerinden yaklaşık maliyet hesaplanır ve söz konusu oran idari şartnamede açıkça gösterilir.

          (Ek 16/12/2010-27787/1. md.)(5) Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında, ihale konusu işin niteliği dikkate alınarak işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemleri bulunması halinde, bu kalemlerin kapsamındaki işler dahil, ihale konusu işin yerine getirilmesi için çalıştırılacak asgari personel sayısının ihale dokümanında belirtilmesi kaydıyla, işçi sayısı yerine, yaptırılacak işi oluşturan iş kalemi veya kalemleri üzerinden teklif alınabilir.”hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Madde 78-Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78 inci maddesinde;

“78.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları; ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetlerdir.

78.2. Malzemeli veya malzemesiz temizlik, malzemesiz yemek, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı olup, bu tebliğde personel çalıştırılmasına dayalı olan/olmayan hizmetler arasında sayılmayan işlerin personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı yukarıda yer verilen tanıma göre idarelerce değerlendirilecektir.

78.3. Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da makine ve ekipman ile araçlar ve/veya akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir. Ancak, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirlenmesi hallerde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi gerekmektedir.

78.4. Çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetlerde, çöp toplama ve naklinde kullanılacak makine ve ekipmanlar ile çöp toplama araçlarının ve akaryakıtın idare tarafından karşılanması durumunda bu alımların ve ayrıca malzemenin idare tarafından karşılandığı yemek hizmeti (malzemesiz yemek hizmeti) alımlarının personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak ihale edilmesi gerekmektedir.

78.5.(Değişik: 9/2/2011 -27841 RG/ 2. md.)Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinin birim fiyat teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilmesi ve ihale üzerinde bırakılan istekli ile birim fiyat sözleşme imzalanması zorunludur. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde yapılan değişiklikle Uygulama Yönetmeliğinin 1 No’lu eki olan standart formlardan KİK015.3/H Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımlarına İlişkin Birim Fiyat Teklif Cetveli Standart Formu yürürlükten kaldırılmış ve KİK015.3/H Birim Fiyat Teklif Cetveli Standart Formu personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları da dahil olmak üzere tüm hizmet alımlarında kullanılmak üzere yeniden düzenlenmiştir.

78.5.1. (Ek: 9/2/2011 -27841 RG/ 2. md.)Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasında “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında, ihale konusu işin niteliği dikkate alınarak işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemleri bulunması halinde, bu kalemlerin kapsamındaki işler dahil, ihale konusu işin yerine getirilmesi için çalıştırılacak asgari personel sayısının ihale dokümanında belirtilmesi kaydıyla, işçi sayısı yerine, yaptırılacak işi oluşturan iş kalemi veya kalemleri üzerinden teklif alınabilir.” hükmüne yer verilmiştir. Bu çerçevede, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında, idarece birim fiyat teklif cetveli hazırlanırken işçi sayısı üzerinden teklif alınması uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri bulunup bulunmadığı belirlenecektir. Buna göre, işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kaleminin/kalemlerinin bulunması halinde, idare bu iş kalemi/kalemleri için teklife esas alınacak birimi, “işçi sayısı” yerine, o iş kalemini/kalemlerini oluşturan unsurları dikkate almak suretiyle kendisi belirleyerek birim fiyat teklif cetvelinde ait olduğu iş kaleminin/kalemlerinin “birim” sütununa yazacaktır.

78.5.2. (Ek: 9/2/2011 -27841 RG/ 2. md.)İşçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kaleminin/kalemlerinin bulunduğu personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarının ihale dokümanında, ihale konusu işin tamamı için çalıştırılması öngörülen asgari toplam personel sayısı belirlenecek, ayrıca bu sayının içinde yer alan ve işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen her bir iş kalemi kapsamında çalıştırılacak olan asgari personel sayısı da belirtilecektir. Bu ihalelerde, asgari işçilik maliyetinin ihale konusu işte çalıştırılacak toplam personel sayısı üzerinden hesaplanması zorunludur.”açıklaması yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen Yönetmelik hükmüne göre personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında, ihale konusu işin niteliği dikkate alınarak işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemleri bulunması halinde, bu kalemlerin kapsamındaki işler dahil, ihale konusu işin yerine getirilmesi için çalıştırılacak asgari personel sayısının ihale dokümanında belirtilmesi kaydıyla, işçi sayısı yerine, yaptırılacak işi oluşturan iş kalemi veya kalemleri üzerinden teklif alınabileceği anlaşılmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinde, işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kaleminin/kalemlerinin bulunduğu personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarının ihale dokümanında, ihale konusu işin tamamı için çalıştırılması öngörülen asgari toplam personel sayısının belirlenmesi, ayrıca bu sayının içinde yer alan ve işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen her bir iş kalemi kapsamında çalıştırılacak olan asgari personel sayısının da belirtilmesi, bu ihalelerde, asgari işçilik maliyetinin ihale konusu işte çalıştırılacak toplam personel sayısı üzerinden hesaplanması gerektiği açıklanmıştır.

İhale dokümanı incelendiğinde, ihale konusu hizmet kapsamında çalıştırılacak asgari işçi sayısına yer verilmediği görülmektedir. Teknik şartnamede, “…4 kalemde kullanılacak araç, ekipman ve malzemeler yükleniciye aittir. Yeteri kadar nitelikli işçi bulundurulacaktır ve niteliksiz işçiler tespiti durumunda 1 iş günü içerisinde değiştirilecektir…”  düzenlemesine yer verilmek suretiyle çalıştırılacak işçi sayısının yeterli olması gerektiği belirtilmiş ancak herhangi bir sayının belirlenmediği görülmüştür. Yine, hizmet kapsamında kullanılacak araç, ekipman ve malzemelerin yükleniciye ait olduğu belirtilmesine rağmen hangi araç ve ekipmandan hangi sayıda istendiği hususunda da bir belirleme yapılmamıştır.

Tekliflerin sağlıklı bir şekilde oluşturulabilmesi, değerlendirilebilmesi ve işin sağlıklı bir şekilde yürütülebilmesi için ihale dokümanın net, anlaşılır ve tereddüde mahal vermeyecek bir biçimde düzenlenmesi gerektiği açık olup, ayrıca 4734 sayılı Kanunun temel ilkelerinin de bir gereğidir.

Somut olayda, idarece ihale dokümanında gerek bu ihale kapsamında çalıştırılacak işçi sayısının belirtilmediği gerekse kullanılacak araç, ekipman ve malzemelerin yükleniciye ait olduğu belirtilmesine rağmen hangi araç ve ekipmandan hangi sayıda istendiği hususunda da bir belirleme yapılmadığı görülmekte olup, bu durumun tekliflerin sağlıklı bir şekilde oluşturulmasını ve değerlendirilmesini imkansız kıldığı anlaşılmaktadır. Zira, başvuru sahibi Yeşilyol Ormancılık İnşaat Mühendislik Müşav. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan açıklamada, ihale konusu işin 22 personel ile yerine getirileceği belirtilmesine karşın, idarece bu sayının en az 30 olması gerektiği belirtilmektedir. Yine ihaleye teklif verip aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan isteklikliler tarafından yapılan açıklamalar incelendiğinde de her bir isteklinin farklı işçi sayısına karşılık gelecek şekilde açıklamada bulunduğu görülmektedir.

            Bununla birlikte, ihale komisyonunca yürütülen işlemler dikkate alındığında, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere yapılan asgari maliyet hesabında ihale konusu hizmetin kârsız olarak asgari 86.631,41 TL’ye yapılabileceğinin belirtildiği görülmektedir. İhale konusu hizmetin yaklaşık maliyetinin 134.993,50 TLolduğu dikkate alındığında, yaklaşık maliyetteki kâr oranının yaklaşık olarak % 56’ya karşılık geldiği anlaşılmakta olup, bunun Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinde yer alan hizmet alımı ihalelerinde yüklenici kâr oranının en fazla %  20 olarak öngörülebileceği hükmüne aykırılık teşkil ettiği tespit edilmiştir. Yine, Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu maddesinde yer alan personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kârsız yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyeceği yönündeki açıklamaya aykırı olarak bu maliyetin üzerinde teklif veren isteklilerin de sorgulamaya tabi tutulduğu anlaşılmıştır.

            Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler çerçevesinde, ihale dokümanının tekliflerinin sağlıklı bir şekilde oluşturulmasına ve değerlendirilmesine engel teşkil edecek bir biçimde ve mevzuata aykırı olarak oluşturulduğu, dokümanın mevcut haliyle ihalenin sonuçlandırılmasının imkânsız olduğu anlaşılmış olup, bu nedenle ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin iptaline,

   Oybirliği ile karar verildi.

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğuiddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

            İhaleye ait idari şartnamenin “ihale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2 nci maddesinde;

            “2.1. İhale konusu hizmetin;

            a) Adı: Karayolları 157. (Ilgaz) Şube Şefliği Yollarında Yolboyu Fidan Dikimi ve Bakımı İşi” düzenlemesi yer almaktadır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;

“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b)  Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 59 uncu maddesinde; “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

          (2) İhale komisyonu;

          a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

          ..

          hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

          (3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.

          (4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmüyer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasında; “Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde;

“79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarında yer alan fiyatlar,

e. Ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

f. Yaş sebze ve meyve için, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

g. İsteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıdır.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.)

79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.”

Açıklamalarına yer verilmiştir.

            İdari şartnamenin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25 inci maddesinde;

25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri isteklilerce teklif edilecek fiyata dahildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.” düzenlemesi yer almaktadır.

            Şikâyet konusu ihalede, idarece yapılan değerlendirme sonucunda; sınır değer 2.389.171,29 TL olarak tespit edilmiştir. Bu tutarın altında geçerli teklif veren Yağmur Peyz. İnş. Prj. Orm. Bil. Tic. Ltd. Şti. ve Vizyon Pey. Sera Nak. İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.’den aşırı düşük teklif açıklamasını idareye vermeleri  istenmiştir. Söz konusu isteklilerden Yağmur Peyz. İnş. Prj. Orm. Bil. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük açıklamasını idarenin istediği süre içerisinde sunmadığı, açıklama istenilen diğer istekli Vizyon Pey. Sera Nak. İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.’nin ise aşırı düşük teklif açıklamasını idarenin istediği süreye uygun olarak sunduğu ve idarece açıklama istenilen iş kalemlerini mevzuata uygun bir şekilde açıkladığı görülmüştür.

İdarece aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında açıklanması istenilen sıralı iş kalemleri belirlenmiş ve isteklilere;

şeklinde verilmiştir.

            İhale üzerinde bırakılan; Vizyon Pey. Sera Nak. İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında yapılan incelemede; idare tarafından istenen aşırı düşük teklif değerlendirmesine esas sıralı iş kalemlerini proforma fatura ile açıkladığı ve proforma faturada yer alan tutarlara kendisi tarafından belirli tutarda kar öngörerek açıkladığı görülmüştür.

            İdarenin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında istemiş olduğu iş kalemlerinden “Özel-1” poz numaralı“Cedrus Libani (Toros Sediri) – 125-150 cm boyunda, topraklı/kaplı fidan temini ve yerine dikilmesiiş kalemi” için fiyat analizinin  idarece;

şeklinde hazırlandığı görülmüştür.

            İhale üzerinde bırakılan isteklinin, Özel-1 poz numaralı“Cedrus Libani (Toros Sediri) – 125-150 cm boyunda, topraklı/kaplı fidan temini ve yerine dikilmesi” iş kalemini;

şeklinde açıkladığı görülmüştür. 

Teklifi idarece aşırı düşük olarak belirlenen ve yaptığı açıklaması ihale komisyonunca yeterli görülerek teklifi ekonomik açıdan en avantajlı 1 inci teklif olarak belirlenen Vizyon Pey. Sera Nak. İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.’nin ağaç bedellerini tevsik amacıyla sunduğu belgeler incelendiğinde; isteklinin Özel-1, Özel-2, Özel-3,  Özel-4,  Özel-5,  Özel-6,  Özel-7,  Özel-8,  Özel-9, Özel-17,  Özel-18,  Özel-19,  Özel-20,  Özel-21, poz numaralı iş kalemlerine ilişkin SM tarafından imzalanmış ve kaşelenmiş Çakal Fidancılık-Mehmet Çakal İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’den alınmış proforma faturayı sunduğu, boyu 1 m’den büyük ve küçük ağaç ve çalı gruplarının dikimi için gereken çukurların açılması, fidanın dikilmesi, gübrelenmesi ve cansuyunun verilmesi, ağaçların ve çalıların çanak açımı 2-3 yıl ve organik gübre kalemleri için SMMM tarafından imzalanmış ve kaşelenmiş Çağlayan İnş. Pey. Sağ. ve Petrol Ürün  San. Tic. Ltd. Şti.’den alınmış proforma fatura sunduğu, 37.030 poz numaralı iş kalemine ilişkin SMMM tarafından imzalanmış ve kaşelenmiş Teknoçim Pey. Tar. İnş. Taah. Ltd. Şti.’den alınmış proforma fatura sunduğu, herek 125 cm boy ve herek 100 cm boy iş kalemleri için SMMM tarafından imzalanmış ve kaşelenmiş Limalı Tur. Orman Ürün. İnş. Nakliye San. ve Tic. Ltd. Şti.’den alınmış proforma fatura sunduğu, “Kullanma suyu ve nakliyesi” iş kalemi için SMMM tarafından imzalanmış ve kaşelenmiş Olcay ESKİN’ den alınmış proforma fatura sunduğu söz konusu iş kalemlerine ilişkin sunulan proforma faturaların uygun olduğu görülmüştür.

Vizyon Pey. Sera Nak. İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

            Diğer yandan şikâyete konu ihalenin Kamu İhale Genel Tebliğinin “Ağaçlandırma, erozyon kontrolü ve fidan ve fidan dikim işlerinin niteliği” başlıklı 64 üncü maddesine göre hizmet alımı olarak gerçekleştirildiği anlaşılmıştır.

Yukarıda yer verilen Yönetmelik hükmü uyarınca, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenen tutara % 20 oranında kar eklendiği görülmüştür.

Yaklaşık maliyet tutarı olan 3.791.536,25 TL’nin, karsız yaklaşık maliyet tutarının 3.159.613,54 TL’ye tekabül ettiği hesaplanmıştır.

            4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi gereğince; teklifi diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre düşük olanların tespit edilerek aşırı düşük teklif  sorgulaması yapılacak isteklilerin belirleneceği, bu itibarla, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasında öngörülen yüklenici kar marjı olan % 20 oranı indirgenerek ulaşılacak değerin altında kalan tekliflerin aşırı düşük olarak belirlenip, sorgulanması gerektiği açıktır.

            İdarece aşırı düşük teklif sınır değerinin 2.389.171,29 TL olarak belirlendiği, bu belirlemenin geçerli tekliflerin aritmetik ortalaması alınarak yapıldığı anlaşılmıştır.

       Ancak idarece yapılan sınır değer belirlemesinin hatalı olduğu, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasında öngörülen yüklenici kar marjı olan % 20 oranı indirgenerek ulaşılacak değerin (3.159.613,54 TL) altında kalan isteklilerin de olduğu belirlenmiştir. Başvuru sahibi Mim Doğal Kaynaklar İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti., Yanıklar İnş. Tur. Nak. Mad. Tem. Hiz.  ve Tic. Ltd. Şti. Kenan İşaşır + Erenler İnş Malz. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve Alsancak Yapı Peyz. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklif fiyatlarının karsız yaklaşık maliyetin altında olması nedeniyle aşırı düşük olduğu ve anılan isteklilerin teklifleri ile ilgili aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılması işleminde mevzuata uyarlık bulunmadığı anlaşılmıştır.

            Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Mim Doğal Kaynaklar İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti., Yanıklar İnş. Tur. Nak. Mad. Tem. Hiz.  ve Tic. Ltd. Şti. Kenan İşaşır ve Erenler İnş Malz. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve Alsancak Yapı Peyz. ve Tic. Ltd. Şti.’nin  tekliflerinin  aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

   Oybirliği ile karar verildi.

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinde yer alan firma karı ve diğer giderler için öngörmüş olduğu tutarın atış eğitim tutarını karşılamayacağı bu nedenle değerlendirme dışı bırakılması gerektiğiiddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

            İhaleye ait idari şartnamenin “ihale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2 nci maddesinde;

            “2.1. İhale konusu hizmetin;

            a) Adı: Özel güvenlik hizmet alımı …” düzenlemesi yer almaktadır.

4734 sayılı Kanununun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

            Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.”  hükmü yer almakta olup, anılan maddenin gerekçesinde de konuya; “..işin gerektiği şekilde yapılmasına imkan verecek sorumlu bir teklif hazırlanıp hazırlanmadığını tespit etmek üzere, ihale komisyonunun yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olduğunu belirlediği teklifleri hemen reddetmek yerine, bu teklif sahiplerinden tekliflerinin bileşenleri ile ilgili olarak açıklama istemesine ve bu açıklamalar çerçevesinde nihai değerlendirmesini yapmasına imkan tanınmıştır.” hükmü yer almaktadır.

          Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 59 uncu maddesinde de aynı yönde düzenlemeye yer verilmiştir.

            Kamu İhale Genel Tebliğinin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde;“79.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, tekliflerin değerlendirilmesinde;

            79.3. Asgari işçilik maliyeti;

            i- İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil),

            ii- İdari şartnamede öngörülen nakdi veya ayni yemek ve yol bedeli ile ayni giyim bedeli,

            iii- İşveren sigorta primi tutarından oluşmaktadır.

            79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

            Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.

            …

            79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

            a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

            b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

            Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

            Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

            Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

            79.4.2.5. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

            a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan  toplam birim maliyet tutarının,

            b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan  ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

            Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

            Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

            Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

            …

            79.4.2.12. İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara dayandırması durumunda ihale konusu işte kullanılması öngörülen mala ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunulacaktır. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar,

            a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

            b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

            İsteklinin satışlar üzerinden açıklama yapabilmesi için malın ticareti ile iştigal ediyor olması; maliyete dayalı açıklama yapabilmesi için ise, son geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alış yapmış olması gerekmektedir.

            İsteklinin son geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

            ..

            79.4.2.14. Proforma fatura ve fiyat tekliflerinin, proforma fatura veya fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

            79.4.2.15. Maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

            (79.4.2.4.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (79.4.2.5.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

            (79.4.2.12.) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

            Meslek mensubu, proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 nolu tutanaklardaki beyanların doğruluğundan sorumludur.

            Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.

            İhale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yaptığı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.

            İhale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, yukarıda belirtildiği şekilde bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifi reddedilmeyecek ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilecektir.

            79.4.2.23. Özel güvenlik hizmet alımlarında ihale konusu işe ilişkin her türlü güvenlik sistem ve cihazları ile ekipman, alet, edevat, kelepçe, cop, dedektör, telsiz, el feneri, düdük gibi makine ve ekipman maliyetlerinin tamamı, sözleşme ve genel giderler içerisinde yer alan amortisman olarak kabul edilecek ve aşırı düşük teklif sorgulamasında önemli bir bileşen olarak değerlendirilmeyecektir.

             Özel güvenlik hizmet alım ihalelerinde aşırı düşük teklif sorgulamasında giyim bedeli ise önemli bir bileşen olarak görülecek ve isteklilerce giyim bedelini tevsik eden belgeler sunulacaktır. Giyeceklerin daha önce alındığı ve bunun için bir gider öngörülmediği gibi açıklamalar kabul edilmeyecektir.

            Özel güvenlik hizmet alım ihalelerinde mali sorumluluk sigortası gideri aşırı düşük teklif sorgulamasında önemli bir bileşen olarak kabul edilecek ve isteklilerce aşırı düşük teklif sorgulaması çerçevesinde sigorta acentelerinden alınarak sunulan poliçe, proforma fatura veya sözleşmelerin ekine sigorta acentelerince Özel Güvenlik Mali Sorumluluk Sigortası Tarife ve Talimatında yer alan teminat tutarları üzerinden teklif ettikleri sigorta prim tutarlarıyla özel güvenlik mali sorumluluk sigortası hizmetini geçekleştirebileceklerine ilişkin ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğünden veya bölge müdürlüğünden alınan teyit yazısının eklenmesi ve bu teyitlerin yetkili kişilerin imzasını taşıması gerekecektir. Ancak sigorta şirketlerinin genel müdürlük veya bölge müdürlüklerinden alınmış poliçe veya fiyat teklifleri için teyit alınmasına gerek bulunmamaktadır.

            Özel güvenlik hizmetinin kampüs gibi belirli bir alan içerisinde yerine getirilmesi ve güvenlik için bir araca gerek duyulması halinde, bu aracın akaryakıt ve diğer maliyetleri önemli teklif bileşeni olarak kabul edilmeyecektir

            79.4.2.25. Personele, çalışma saatleri dışında ihale konusu işle ilgili eğitim verilmesi, işçiler açısından 4857 sayılı Kanunun 66 ncı maddesinin (d) bendine göre fazla çalışmaya yol açacağından, bunun teklif fiyata dahil olacağının ve mesai dışında işçinin kaç saat işle ilgili meşgul edileceğinin idari şartnamede belirtilmesi ve aşırı düşük teklif sorgulamasında dikkate alınması gerekmektedir. Ayrıca, oryantasyon eğitimi dışında, silahlı atış eğitimi, uçuş eğitimi gibi önemli maliyet gerektiren eğitim giderlerinin, teklif fiyata dahil giderler içinde değerlendirilmesi ve bu giderlerin idari şartnamede açıkça belirtilmesi, birim fiyat teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilecek ihalelerde ise birim fiyat teklif cetvelinde ayrı bir iş kalemi olarak öngörülmesi gerekmektedir. Dolayısıyla bu tür eğitim giderleri % 3 oranının içerisinde bulunan bir genel gider olarak kabul edilmeyecek ve teklifin önemli bir bileşeni sayılarak aşırı düşük teklif sorgulamasında dikkate alınacaktır..”açıklaması yer almaktadır. 

            İdari şartnamenin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25 inci maddesinde;

            “25.1.Ulaşım,sigorta,vergi,resim ve harç giderlerini dahil edeceklerdir

            25.2.25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

            25.3.Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

            25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:

            Resmi tatil günlerinde 6 personel ile hizmet verilecektir. Çalışacak personele asgari ücretin %13 fazlası ödenecektir. Haftalık çalışma süresi 45 saat olup, çalışma saatlerini idare belirleyecektir.

            25.3.2. Yemek, yol ve giyecek giderleri:

            Çalışacak personele ayda 26 gün üzerinden brüt 4 TL 78 kuruş yemek bedeli, 26 gün üzerinden 2,40 yol bedeli ödenecektir. Söz konusu bedel nakdi olarak ödenek ve bordroda gösterilecektir. Giyim bedeli ayni olarak karşılanacaktır.Teknik şartnamede giyim malzemeleri belirtilmiştir.

            25.3.3. Bu madde boş bırakılmıştır.

            25.3.4. Bu madde boş bırakılmıştır.

            25.4.Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

            25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.

            Kısa vadeli sigorta kolları prim oranı 1′dir.”düzenlemesi yer almaktadır.

            İncelemeye konu ihalede, idarece yaklaşık maliyetin tespitinde;  işçilik tutarı için (KİK işçilik hesaplama modülü kullanılarak;  10 kişi için asgari ücretin % 13 fazlası,  ulusal bayram ve resmi tatil günleri ve toplam giyim bedeli için 3.583,00 TL) 139.883,22 TL, özel mali sorumluluk sigorta bedeli için 1.475,00 TL ve firma karı olarak da (% 10 işçilik maliyeti üzerinden) 13.988,32 TL öngörüldüğü ve toplam yaklaşık maliyet tutarının 155.346,54 TL olarak belirlendiği görülmüştür.

İhale dokümanında yer alan bilgilere göre hesaplanabilir asgari işçilik maliyetinin 136.195,92 TL   olduğu anlaşılmıştır.

İdarece yapılan değerlendirme sonucunda; 1 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istendiği görülmüştür. Aşırı düşük teklif açıklaması istenilen isteklinin idarenin istediği sürede açıklamada bulunduğu görülmüştür. 

İdari şartnamenin 25 inci maddesinde teklif fiyata dahil giderler arasında atış giderinin yer almadığı ve idarenin cevabında atış giderlerinin idare tarafından karşılanacağı belirtilmektedir. İhale dokümanında yer alan düzenleme uyarınca isteklilerin teklif tutarları içerisinde atış giderine yer vermelerine gerek bulunmadığı açıktır. Bu değerlendirmeler ışığında ihale üzerinde bırakılan isteklinin atış gideri ile ilgili teklifinde herhangi bir bedel öngörmemesinde ihale dokümanına aykırılık olmadığı anlaşılmıştır.

            Anılan isteklinin yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklamasında; işçilik bedeli (KİK işçilik modülü kullanılarak) 136.195,92 TL,  özel güvenlik görevlisi zorunlu mali sorumluluk sigortası gideri 21,53 TL  ve giyim gideri (giyim bedeli 46,30 TL  %3 ü 1,39 TL) 47,69 TL ve firma karı 0,08 TL olmak üzere toplam teklif tutarını 136.265,22 TL olarak belirlediği görülmüştür.

            Anılan isteklinin sunmuş olduğu birim fiyat teklif cetvelinde özel güvenlik görevlisi zorunlu mali sorumluluk sigortası giderini 21,53 TL öngördüğü anlaşılmıştır. Neova Sigorta A.Ş.’den almış olduğu özel güvenlik görevlisi zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçesinde 21,53 TL yer aldığı görülmüştür. İsteklinin sunmuş olduğu özel güvenlik görevlisi zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçesinde  ihale mevzuatı bakımından bir aykırılık bulunmadığı ve iş kalemini mevzuata uygun olarak açıkladığı anlaşılmıştır.

            Hançerli Özel Güvenlik Ltd. Şti.’nin giyim maliyetini tevsik için Kısmetim İş Elbiseleri ve Güvenlik Malzemeleri Gamze Yokuşbaş  firmasından alınan 20.02.2012 tarihli proforma fatura sunduğu; proforma faturada  SMMM Sinan Gökçe  tarafından yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre olması gereken ibarenin yer aldığı  ve mevzuata uygun olarak  kaşelenip (TÜRMOB ve isim-unvan kaşeleri ile) imzalandığı  ve EK-O5 tutanağını sunduğu görülmüştür.

            Giyim giderini tevsik etmek için maliyet/satış tutarı tespit tutanağını (Ek-0.5) (Tedarikçiden Alınan Proforma Faturayla Açıklama) sunduğu ve sunulan maliyet/satış tutarı tespit tutanağında   yer alan (pantolon 0,25 TL,  yazlık ve kışlık  gömlek 0,20 TL,  ayakkabı 0,40 TL, şapka 0,08 TL   ve kravat 0,08 TL) giyim giderlerinin  hayatın olağan akışına  ve ticari hayatın gereklerine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

            Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

1) Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

           
2 ) Hançerli Özel Güvenlik Ltd. Şti. tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan giyim giderlerine ilişkin proforma faturanın ve maliyet/satış tutarı tespit tutanağının gönderilmek suretiyle bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı tespitinin incelemek ve değerlendirmek üzere proforma faturayı düzenleyen Kısmetim İş Elbiseleri ve Güvenlik Malzemeleri Gamze Yokuşbaşfirmasının bağlı bulunduğu  Ankara Kızılbey Vergi Dairesi  Müdürlüğüne bildirilmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

Başvuru sahibinin dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinde yer alan firma karı ve diğer giderler için öngörmüş olduğu tutarın atış eğitim tutarını karşılamayacağı bu nedenle değerlendirme dışı bırakılması gerektiği iddia edilmekte ve itirazen şikâyet başvurusunun Kurumumuzca incelenerek gereğinin yapılması istenmektedir.

İncelemeye konu ihalede;

Amasya Müze Müdürlüğü tarafından Özel Güvenlik Hizmet Alımı işinin açık ihale usulüile ihaleye çıkarıldığı, yaklaşık maliyetin piyasa fiyatları ve resmi fiyatlar dikkate alınarak toplam 155.346,54                                                                                    TL olarak belirlendiği;

İdare, yaklaşık maliyet içerisinde  10 personele verilecek giyim maliyetini toplam 3.583 TL olarak belirlediği, karsız yaklaşık maliyetin (118.330,93 TL) altındaki teklifleri ise aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutmuştur. Hesaplanabilir asgari işçilik maliyeti yaklaşık olarak  %3 sözleşme giderleri dahil giyim hariç 136.195,92 TL olarak belirlenmiştir.

İdarece, aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldıktan sonra,  136.265,22 TL bedeli teklif eden Hançerli firması ekonomik açıdan en avantajlı teklif,  141.589,62 TL bedeli teklif eden Amasya Kaçkar firması ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak kabul edilmiştir.

Kurul tarafından yapılan değerlendirmede ise Hançerli firmasının aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olduğuna karar verilmiştir.

Kurul çoğunluğunun vermiş olduğu Hançerli firmasının aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olduğuna ilişkin değerlendirmeye aşağıda yapmış olduğum açıklamaya istinaden katılmıyorum.

4734 sayılı Kanun’un 38. maddesi uyarınca; ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanun’un 37. maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların imalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü çerçevesinden değerlendireceği hüküm altına alınmıştır.

Aşırı düşük teklif açıklaması istenilen ve kurul tarafından aşırı düşük teklif açıklaması mevzuata uygun görülen Hançerli firması açıklamasında; giyim için toplam 47,69 TL bedel öngördüğü anlaşılmıştır.

Her ne kadar Kurul tarafından, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak kabul edilen Hançerli firmasının aşırı düşük teklif açıklamaları uygun görülmüş ise de; bu firmanın giyim için teklif ettiği 47,69 TL toplam tutar ile (idarenin yaklaşık maliyetinde giyim için öngördüğü 3.583 TL tutarın karşılanmasının mümkün olmadığı) söz konusu maliyetlerin karşılanmasının ticari hayatın olağan akışına aykırı olduğu,

Söz konusu Hançerli firmasının  aşırı düşük teklif açıklamasına bakıldığında, hem söz konusu maliyetleri teklif ettikleri bedel ile karşılamasının mümkün olmadığı hem de piyasada bu şekilde ticari faaliyetini yürüten bir şirketin yıllık karının ülkemizde geçerli olan asgari ücreti  dahi kazanamayacak olması ticari hayatın gerçekleri ile örtüşmemektedir.

Ticari şirketlerin iktisadi amacının kar elde etmek olduğu, kar elde etmese dahi en azından zarar etmemek üzere ticari faaliyetlerine devam etmelerinin bir zorunluluk olduğu aksi takdirde söz konusu şirketlerin zarar etmemek ve kar elde etmek için  kayıt dışı ticari yollara başvurmalarının kuvvetle muhtemel olduğu,

Kurul tarafından aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülen Hançerli firmasının  ihale konusu işi yerine getirmesinin mümkün olmadığı, bu sebeple bu isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak ihale işlemlerine devam edilmesi gerekçesiyle Kurul çoğunluğunun vermiş olduğu karara katılmıyorum.

                                                                                                                    Hakan GÜNAL

                                                                                                           Kurul Üyesi

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen isteklinin yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğuiddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İhaleye ait idari şartnamenin “ihale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2 nci maddesinde;

            “2.1.İhale konusu işin

1. Adı:ERÜ.Yapı İşleri ve Güvenlik Binası İnş.” düzenlemesi yer almaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunun 38 inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.”hükmü yer almaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 60 ıncı maddesinde de benzer hükümler yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde;

            “45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

            45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

            45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz. 

            …

            45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

            45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

            45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

            45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

            45.1.9. (Değişik: 20/8/2011-28031 R.G./ 16 md.) İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

            …

            45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

            Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

            Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

            Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

            45.1.13.2. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan  toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan  ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

            Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

            Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

            Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

            İstekli tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin olarak yapılacak açıklamalarda sadece bu işlere ilişkin fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

            …

            45.1.13.6. İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara dayandırması durumunda ihale konusu işte kullanılması öngörülen mala ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunulacaktır. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar,

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

            İsteklinin satışlar üzerinden açıklama yapabilmesi için malın ticareti ile iştigal ediyor olması; maliyete dayalı açıklama yapabilmesi için ise, son geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alış yapmış olması gerekmektedir.

            İsteklinin son geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış olması ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

            45.1.13.7. İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “stok tespit tutanağı”nın (Ek-O.8) sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir.

            45.1.13.8. İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir.

            Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

            45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya proforma fatura ya da fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

            …

            Meslek mensubu proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 ve O-8 nolu tutanaklardaki beyanlarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine uygunluğundan sorumludur.

            Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.

            İhale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yaptığı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.

            İhale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, yukarıda belirtildiği şekilde bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumuna ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifi reddedilmeyecek ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanağı mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilecektir.

            45.1.13.12. Maliyet/satış tutarı tespit ve stok tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir. Son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

            Örneğin; 11.1.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2009”, 15.7.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2010” dur. …” açıklaması bulunmaktadır.

            Şikâyet konusu ihalede, idarece yapılan değerlendirme sonucunda; sınır değer 1.598.732,87 TL olarak tespit edilmiştir. Bu tutarın altında teklif veren Çelik İnş. Emlak Taah. Tic. İth. ve İhr. Ltd. Şti.’den 09.03.2012 tarih ve 302 sayılı yazı ile aşırı düşük teklif açıklamasını 16.03.2012 tarihine kadar idareye vermesi istenmiştir. Söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasını idarenin istediği süreye uygun olarak sunduğu görülmüştür.

İdarece aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında açıklanması istenilen sıralı iş kalemleri belirlenmiş ve istekliye;

“

”şeklinde verilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan; Çelik İnş. Emlak Taah. Tic. İth. ve İhr. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde;

            İdare tarafından istenen aşırı düşük teklif değerlendirmesine esas sıralı iş kalemlerinden “16.059/1A, 18.081/3/MK, 18.111/11, 18.353/A/MK, 18.465/2, 21.011, 21.054, 21.066, 21.215, 23.014, 23.015,  23.243/20, 25.048/3, 26.006/108A, 27.528/3, 27.532/1, 27.581/MK, 165-711, 735-102, 742-532 ve 750-306 ” poz numaralı iş kalemlerini karsız tutarları üzerine kendisi tarafından belirli tutarda kar öngörerek 2011 yılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatları ile açıkladığı görülmüştür.

            İlan tarihi (13.02.2012) itibariyle 2012 yılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatları yayımlanmadığından anılan firmanın 2011 yılı birim fiyatlarını baz alarak teklifini oluşturması ve 21 kaleme ilişkin açıklaması uygun bulunmuştur.

            Diğer yandan açıklama istenilen sıralı iş kalemlerinden 15 adedi için de özel analiz oluşturduğu ve bu kalemleri proforma faturalar ve Ek-0.5 Maliyet /Satış Tutarı Tespit Tutanağı (Tedarikçiden Alınan Proforma Faturayla Açıklama)  ile açıkladığı görülmüştür.

            Örneğin,  İhale üzerinde bırakılan isteklinin, 017 poz numaralı iş kalemi “ 30/60/3 cm Sabit Boy Patinatolu Bazalt Taşı Kaplama Yapılması”iş kalemini;

Şeklinde açıkladığı görülmüştür.

            119poz numaralı “ 60*120 cm Doğal Taş Desenli Granit Seramik ile Zemin  Kaplama Yapılması”iş kaleminin  ve 120 poz numaralı “ 60*90 cm Doğal Taş Desenli Granit Seramik ile Zemin  Kaplama Yapılması”iş kalemlerinin  açıklamalarında düz işçilik saatlik ücretinin 3,80 TL olarak açıkladığı görülmüştür.

            İhale tarihi itibariyle (07.03.2012) asgari ücretle çalıştırılan bir işçinin saatlik ücretinin 3,94 TL (886,50 TL/225 saat) olduğu dikkate alındığında işçilik maliyet analizlerinde öngörülen saatlik işçilik ücretinin asgari ücretin altında kaldığı anlaşılmıştır. Yukarıda yer alan Tebliğ uyarınca İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında kalamayacağı göz önüne alındığında Çelik İnş. Emlak Taah. Tic. İth. ve İhr. Ltd. Şti’ nin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı anlaşılmış olup başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

            “121 Ahşap Oturtma Çatı Üzerine Boyalı Kenetli Galvanizli Saç İle Çatı Kaplaması” yapılması iş kalemine ilişkin yapılan açıklamada; Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 18.233/6A pozuna atıfta bulunulduğu görülmüştür.

            Bayındırlık ve İskan Bakanlığının yayınlanmış olan 2011 yılı birim fiyatının 132,15 TL olduğu, karsız tutarının ise 105,72 TL olduğu anlaşılmıştır.

            İdarenin belirlemiş olduğu yaklaşık maliyet cetvelinde “121” nolu pozun  “Ahşap Oturtma Çatı Üzerine Boyalı Kenetli Galvanizli Saç İle Çatı Kaplaması” miktarının 881,017 m2 ve birim fiyat tutarının ise 98,98 TL olarak yer aldığı anlaşılmıştır.

            Çelik İnş. Emlak Taah. Tic. İth. ve İhr. Ltd. Şti’ nin teklif mektubu ve eki birim fiyat cetvelinde ise; “121” nolu pozun  “Ahşap Oturtma Çatı Üzerine Boyalı Kenetli Galvanizli Saç İle Çatı Kaplaması” miktarının 885,00 m2 ve birim fiyat tutarının ise 89,88 TL olarak yer aldığı anlaşılmıştır.

            Anılan istekli tarafından “121” nolu pozun  aşırı düşük teklif açıklamasında atıfta bulunulan   18.233/6A pozunun alt analizlerinde yer alan  “04.277/1 Sıcak daldırma galvaniz üzeri boyalı oluklu (trapezoidal) saç”ın  Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyatlarında miktarının 12,24600 kg olarak yer aldığı anlaşılmıştır.

            Çelik İnş. Emlak Taah. Tic. İth. ve İhr. Ltd. Şti’ nin aşırı düşük teklif açıklamasında ise “04.277/1 Sıcak daldırma galvaniz üzeri boyalı oluklu (trapezoidal) saç”ın  miktarının 7,0000 kg olarak yer aldığı ancak bu eksiltme ile ilgili herhangi bir tesvik edici belge sunmadığı anlaşılmıştır.

            Çelik İnş. Emlak Taah. Tic. İth. ve İhr. Ltd. Şti’ nin aşırı düşük teklif açıklamasında bazı iş kalemlerinin açıklamasında nakliye öngördüğü, PRJ01 poz numaralı “Isı Yalıtımlı Alüminyum Silikon Giydirme Cephe Yapılması”, PRJ02 poz numaralı “Kompozit Panel Kaplama” iş kalemlerine ait analizlerde nakliyeye yer verdiği görülmüştür.

            Anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu anlaşılmıştır.

          Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Çelik İnş. Emlak Taah. Tic. İth. ve İhr. Ltd. Şti’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Esasta
   Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

EK  GEREKÇE

            İncelemeye konu ihalede;

Başvuru sahibinin dilekçesinde belirtilen iddialara ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen karar ile, ihale üzerinde bırakılan istekli Çelik İnş. Emlak Taah. Tic. İth. ve İhr. Ltd. Şti’nin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmaması nedeniyle değerlendirme dışı bırakılarak bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi hususunda “düzeltici işlem belirlenmesine” kararı verilmiştir.

            İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde;

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.5. maddesinde;

“İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

Örneğin; isteklinin, “150 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.001 poz numaralı birim fiyatını (2010 B.F: 97,86 TL) teklif etmesi, “200 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatının (2010 B.F: 104,00 TL) üzerinde 105,00 TL teklif vermesi, 250 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının kar ve genel gider hariç tutarına, (110,13/1,25=88,10 TL) kendi belirlediği % 18 kâr ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 103,96 TL (88,10×1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde tablo halinde göstermesi durumunda; bu üç iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir.

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.”,

45.1.9. maddesinde;“İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları için Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenen işçilik rayiçlerinin kullanılmaması durumunda, teklif edilen işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.”,

Açıklamaları yer almaktadır.

İncelemeye konu ihaleye ilişkin olarak, idarece yaklaşık maliyetin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatları esas alınarak hesaplandığı, söz konusu ihalenin ilanının 13.02.2012 tarihinde KİK bülteninde yayınlandığı ve ihalenin de 07.03.2012 tarihinde gerçekleştirildiği anlaşılmıştır.

2012 yılı Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyatlarının 01.01.2012 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 30.03.2012 tarihinde yayımlandığı hususu göz önüne alındığında, ihale ilan tarihi 13.02.2012 ile ihale tarihi olan 07.03.2012 tarihi itibariyle anılan 2012 yılı birim fiyatlarının henüz yayınlanmış olması nedeniyle tekliflerin bedelleri içindeki 2011 yılı birim fiyatlarında kullanılan işçilik saat ücretleri kabul edilmekte iken, ihale üzerinde bırakılan isteklinin analizleri üzerinden yaptığı açıklamalarında, 01.01.2012-30.06.2012 tarihleri arasında geçerli olan saatlik asgari ücretin altında teklif verdikleri gerekçesiyle de, anılan isteklinin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilmiştir.

Ancak anılan Kurul Kararının ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmeme gerekçelerinden biri olan; “…İhale tarihi itibariyle (07.03.2012) asgari ücretle çalıştırılan bir işçinin saatlik ücretinin 3,94 TL (886,50 TL/225 saat) olduğu dikkate alındığında işçilik maliyet analizlerinde öngörülen saatlik işçilik ücretinin asgari ücretin altında kaldığı anlaşılmıştır. “değerlendirmesine ilişkin olarak, anılan istekli tarafından 2011 yılı birim fiyatlarında kullanılan işçilik saat ücretleri kabul edilmekte iken, aynı isteklinin analizleri üzerinden yapılan açıklamalarında 01.01.2012-30.06.2012 tarihleri arasında geçerli olan saatlik asgari ücretin altında teklif verildiği gerekçesiyle, anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilmiştir.

Ancak, anılan Kurul kararında yer alan bu husus tekliflerin değerlendirilmesinde ve aşırı düşük teklif açıklamasının kabulünde çelişkiye yol açmaktadır. İdarece yapılan yaklaşık maliyet hesaplamasında 2011 yılı birim fiyatları esas alınırken, her bir iş kalemini oluşturan birim fiyatların analizleri incelendiğinde, analiz girdileri içerisinde yer alan ve fiyatı oluşturan düz işçi saatlik ücretinin 2011 yılı rayiçlerinde yer alan bedel (3,80 TL/saat) olduğu görülecektir. Buna karşın istekliler tarafından yapılan açıklamalarda, iş kaleminin yayınlanmış birim fiyat şeklinde sunulduğunda, o birim fiyat içinde yer alan bileşenlerden birisinin de (malzeme, makine, işçilik, vb. gibi)  saatlik işçilik ücreti olduğu ve 2011 yılı Bayındırlık ve İskân Bakanlığının yayımlamış olduğu rayiçlerin esas alındığının görüleceği, ancak iş kalemine ilişkin analiz sunması nedeniyle ve analizin bileşenlerini oluşturan analiz ve alt analizlerde de işçilik gideri olarak daha önce yayınlanmış birim fiyat içinde kullandığı Bayındırlık Bakanlığı 2011 yılı birim fiyatlarına belirlenmesine esas işçilik ücretini kullanamamasının hukuka uyarlığı bulunmadığı gibi sözleşmenin uygulanması aşamasında da sorun yaratacaktır.

Bir başka anlatımla, istekliler tarafından teklif bedelini oluşturan birtakım imalatlara ilişkin yapılan aşırı düşük açıklamalarında, teklif fiyatlarını kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlamış birim fiyatların kârlı ve/veya kârsız tutarını veya bu kârsız tutara isteklinin belirlediği miktarda kâr ekleyerek oluşturduğu fiyatların geçerli kabul edilmesine rağmen, aynı fiyatlara ilişkin aşırı düşük teklif açıklamasında, istekli tarafından fiyatların alt analizlerde açık olarak gösterilmesi durumunda kabul edilmemesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.  Başka bir ifadeyle; 2011 Yılı Birim Fiyatı içerisinde yer alan saatlik işçilik rayici olan 3,80 TL/saat kabul edilir iken, bu teklif fiyatlara ilişkin olarak, istekliler tarafından oluşturulan analiz ve alt analizlerdeki işçiliğin 1 saatlik rayiç ücreti 3,94 TL/saat ten aşağı olamaz demenin, hukuka uyarlılığı bulunmamaktadır. Böyle bir uygulamanın varlığı halinde, bir ihalede iki farklı fiyatta iki farklı işçilik ücreti olacağından, sözleşmenin uygulaması sırasındaki yeni fiyat uygulamalarında, yüklenici ile idare arasında sorunların çıkacağı aşikardır.

Anılan Tebliğ açıklamasından da anlaşılacağı üzere, istekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, idarece açıklanması istenilen iş kalemine ilişkin olarak, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatların kullanılması durumunda (Kâr hariç veya Kâr ilave edilerek) analiz düzenlemelerinin zorunlu olmadığı, analiz düzenlenmesinin zorunlu olduğu hallerde de iş kalemini oluştururken, kamu kurum ve kuruluşlarının birim fiyatlarından yararlanılabileceği, dolayısıyla iş kaleminin bileşenlerini oluşturan alt analizlerde, işçilik ücretleri olarak 2011 yılı birim fiyatlarında kullanılan işçilik ücretlerinin kullanılmasının yerinde olduğu, anılan Kurul kararının aksine gerek aşırı düşük teklif açıklamasının değerlendirilmesinde, gerek sözleşmenin uygulanmasında, gerek isteklilerce aşırı düşük teklif açıklamasında, gerekse de eşit muamele açısından uygulama birliğinin sağlanacağı değerlendirildiğinden, belirtilen isteklinin yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklamasındaki işçiliklerin mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; inceleme konusu ihalede ihalenin üzerinde bırakıldığı isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmeme gerekçeleri olarak Kararda yer alan tespit ve değerlendirmelere katılmakla beraber, “İhale tarihi itibariyle (07.03.2012) asgari ücretle çalıştırılan bir işçinin saatlik ücretinin 3,94 TL (886,50 TL/225 saat) olduğu dikkate alındığında işçilik maliyet analizlerinde öngörülen saatlik işçilik ücretinin asgari ücretin altında kaldığı anlaşılmıştır.“gerekçesinin anılan isteklinin aşırı düşük teklif aşamasında elenme gerekçesi olmaması, aksine söz konusu açıklamanın kabul edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, “düzeltici işlem belirlenmesine” ilişkin karara katılıyorum.

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; ihalenin, teklifleri kâr hariç yaklaşık maliyetin altında kalan isteklilere aşırı düşük teklif sorgulaması gerçekleştirilmeden sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğu  iddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İncelemeye konu ihalenin Kuşadası Devlet Hastanesi Başhekimliği tarafından açık ihale usulüyle yapılan “Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı” ihalesi olduğu anlaşılmıştır.

            4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 inci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

            a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

            b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

            c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

            Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

            İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü bulunmaktadır.

4734 sayılı Kanunun aşırı düşük teklifler başlıklı 38 nci maddesine göre ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanunun 37 nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların verilen hizmetin ekonomik olması, teklif sahibinin hizmetin temininde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen hizmet işinin özgünlüğü çerçevesinden değerlendirileceği hüküm altına alınmıştır. Benzer düzenlemeler Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde de bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamasını düzenleyen 79.4 üncü maddesinde ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan hizmet alımı ihalelerinin durumu açıklanmış ve ihale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dâhil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesinin yapılacağı; 4734 sayılı Kanun’un 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama isteneceği; personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyeceği açıklaması yapılmıştır.

İhale konusu “Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı” işinin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet işi olduğu, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerine yönelik olarak aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla Kurum tarafından belirlenmiş bir sınır değer veya sorgulama kriteri bulunmamakla beraber, kârsız yaklaşık maliyetin altında teklif sunan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesine ilişkin kriterin, bu tür ihalelerde de uygulanabileceği anlaşılmıştır. 

İnceleme konusu ihalede, yaklaşık maliyetin % 5 kar öngörüsü ile 1.147.059,63 TL olarak hesaplandığı görülmekte olup, bu durumda kârsız yaklaşık maliyet ise 1.092.437,74 TL olarak bulunmaktadır.

            Sonuç olarak, inceleme konusu ihalede teklif fiyatları 1.092.437,74 TL’lik kârsız yaklaşık maliyetin altında kalan Kadirbey Yem. Gıda Tur. San. Tic. Ltd. Şti., Uygar Yem. Güv. Tur. Tem. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti., Fer-Ah Yem. Tem. Nak. İnş. Taah. Tur. Yaz. Ser. Hiz. ve Tic. Ltd. Şti., Okyanus Taah. A.Ş., Filiz Gıda Tar. Hay. Amb. Teks. İnş. Tur. Nak. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti., Dörtlü Gıda Yem. Tem. İl. San. ve Tic. Ltd. Şti., Öztürkler Grup Tur. Gıda Tem. Paz. San. Ltd. Şti., Çankallar Oto. Dğ. Oto. By. Lokanta ve Unlu. Mam. İşl. San. ve Tic. Ltd. Şti., Güneş Yem. Tem. Med. Tar. San. ve San. Ür. Paz. Ltd. Şti., Yeşil Akhisar Yem. İşl. Gıda Mad. Tem. İşl. Tem. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti., Tortamışlar Nak. Gıda Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti., Azim Tem. Yem. İnş. Pet. Teks. Day. Tük. Rek. Mad. Sey. Oto. Kırt. Med. Gıda Güv. Taah. Tic. Ltd. Şti., Gözde Zirve Kuy. Haz. Yem. Beyaz Eşya  Nal. Nak. Tur. San. Tic. ve Ltd. Şti., Özata Gıda Soğ. Hava Tes. Sos. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin  tekliflerine aşırı düşük teklif sorgulaması gerçekleştirilmesi suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.                                                              

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

            Başvuru sahibi itirazen şikayet dilekçesinde özetle; “ihalede, teklifleri kâr hariç yaklaşık maliyetin altında kalan isteklilere aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata aykırılık teşkil ettiği” iddiasına yer vermiştir.

İncelemeye konu ihale; 2012-2013 Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmet Alım ihalesi olup,  idarece yaklaşık maliyetin piyasa araştırmaları ve birim fiyatlar esas alınarak toplam 1.147.059,63 TL olarak belirlendiği, ihaleye 21 isteklinin teklif verdiği, idare tarafından teklifler aşırı düşük teklif olarak görülmeyerek ihalenin 846.300,00 TL en düşük teklif veren Kadirbey Yemek Gıda Tur. San. Tic. Ltd. Şti.’nin üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b)  Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir.  Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.             

            Yukarıda açıklandığı üzere incelemeye  konu ihalede “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle “düzeltici işlem belirlenmesi”ne ilişkin karara katılmıyorum.

                                                                                   Ali Kemal AKKOÇ                       

                                                                                     Kurul Üyesi                                                          

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;

10.02.2012 tarihinde yapılmış olan 2012/7916 sayılı 5 kalem cihaz alımı işinde 3 üncü kaleminde yer alan 1 adet ESWT Cihazı alımı işi ile ilgili olarak kendilerinden demonstrasyon istendiği, 21.02.2012 tarihinde ihale komisyonu yetkililerinin katılımı ile demonstrasyonun taraflarınca gerçekleştirildiği,

Demonstrasyon sırasında cihazın teknik şartname hükümlerine uyduğuna dair tüm özellikleri gösterildiği, Karar yazısında belirtilen 13 üncü maddede geçen özelliğin bulunduğu ve ayrıca 17 nci maddede belirtilen özelliğin de komisyona demonstrasyon sırasında gösterildiği, fakat itirazlarına verilen cevap yazısında cihazın belirgin şekilde geri tepme ve vibrasyon yaptığı, basınçla tedavi ile organı belirgin olarak ittiği, geri tepmesi belirgin olduğu için kullanıcıyı yormaktadır dendiği, bu sonuçlara yalnızca gözlem yapılarak varıldığı, demonstrasyona yalnızca firmalarının davet edildiği, diğer teklif veren firmaların demonstrasyona çağrılmadığı; Teknik Şartnamenin 13 üncü ve 17 nci maddelerinde; tedavi edilen organın itmesi, geri tepme ve vibrasyon için mevcut referans değerlerinin verilmediği, ayrıca bu değerlerin tespiti için demonstrasyon sırasında herhangi fiziksel test düzeneği oluşturulmadığı, diğer cihazlar demonstrasyonda bulunmadığı için organı itme, geri tepme ve vibrasyon özelliklerinin karşılaştırmalı olarak mukayesesinin yapılmamış olduğu, sadece demonstrasyonda bulunan komisyon üyelerinin şahsi relatif görüşleri ile değerlendirme yapıldığı; ihale sırasında dosyaya koydukları katalogda istenen tüm özelliklerin mevcut olduğu, teknik şartnamede yer alan cihazın tabancasında tetik olmalıdır özelliğiyle ilgili olarak yerli üretici olmaları nedeni ile şartnameye uygun olan cihazı teslim edeceklerini belirttikleri, ihale esnasında komisyon ile yapılan konuşmalarında teknik şartnameye verilen cevapların mı yoksa sunulan kataloğun mu baz alındığını sorduklarında katalog değerlendirmeye alınmaktadır cevabı verildiği, teknik şartnameye verilen cevapların ve taahhütlerin bir önemi olmadığını belirtmeleri üzerine gerekirse tabancada tetik özelliğinin görülebilmesi için demonstrasyon yapabileceklerini komisyona bildirdikleri; konu ile ilgili olarak bu özelliğin bulunduğunun tespit edilebilmesi için daha önce iştirak etmiş bulundukları ve ihalesi üzerlerinde bırakılan ESWT şartnamelerinin ve karar yazılarının ekte olduğu, (Kayseri Eğitim ve Araştırma Hastanesi Teknik Şartnamesinin 21 inci maddesinde “Cihazın başlığı hastaya temas eden aplikatör bölümü; uygulama sırasında basınçla tedavi edilen organı itmemesi ve vibrasyon oluşturmaması için süspansiyon sistemine sahip olmalıdır. Aplikatörler Etilen (EO) sterilizasyonu ve tıbbi yüzey sterilizasyonun solüsyonlarında dayanıklı olmalıdır.” ve Av. Cengiz Gökçek Devlet Hastanesi ESWT Teknik Şartnamesi 16 ncı maddesinde “Cihazın başlığında hastaya temas eden aplikatör bölümü uygulama sırasında basınçla tedavi eden organı itmemesi ve vibrasyon oluşturmaması için süspansiyon sistemi olmalıdır.” denildiği ve aynı özellikleri istemekte olduğu.), Elmed Marka Vibrolith Ortho ESWT cihazı bu özellikleri karşıladığından dolayı yukarıda bahsi geçen ihalelerin taraflarına bırakıldığı ve sözleşme imzalandığı,

Sonuç olarak; Elmed Marka Vibrolith Ortho ESWT cihazının 13 üncü ve 17 nci maddede geçen teknik özellikleri karşıladığı, yukarıda bahsedilen nedenlerden dolayı kamu kaynaklarının doğru kullanımı ve kamu kuruluşlarının zarara uğramaması için verilen kararın Kurum tarafından değerlendirilmesi,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kanunun “Şartnameler” başlıklı 12 nci maddesinde:

“İhale  konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır. Ancak, mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özelliği nedeniyle idarelerce hazırlanmasının mümkün olmadığının ihale yetkilisi tarafından onaylanması kaydıyla, teknik şartnameler bu Kanun hükümlerine göre hazırlattırılabilir.

İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır.

Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik  düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir.

…”

hükmü,

4734 sayılı Kanunun “İhale ve ön yeterlik dokümanının içeriği ve idari şartnamede yer alması zorunlu hususlar” başlıklı27 nci maddesinde:

“İhale dokümanında; isteklilere talimatları da içeren idari şartnameler ile yaptırılacak işin projesini de kapsayan teknik şartnameler, sözleşme tasarısı ve gerekli diğer belge ve bilgiler bulunur.

…”

hükmü yer almaktadır.

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teknik şartname” başlıklı 14 üncü maddesinde:

“(1) Alınacak malın teknik kriterleri ve özellikleri, ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamede düzenlenir. Teknik kriterlerin ve özelliklerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve fırsat eşitliğini sağlaması zorunludur.

(2) Teknik şartnamede, varsa ulusal standart ve dengi uluslararası standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenleme yapılabilir. Ancak ulusal standardın bulunmaması durumunda sadece uluslararası standart esas alınarak düzenleme yapılabilir.

(3) Teknik şartnamede, belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilemez. Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmadığı veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmadığı hallerde, “veya dengi” ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.

(4) Teknik şartnamede, alım konusu malın ambalajlanması ve etiketlenmesi ile kullanım kılavuzuna yönelik düzenleme yapılabilir.

(5) Teknik şartnamede, alım konusu malın montajı ve satış sonrası servisi ile yedek parçasının sağlanmasına yönelik düzenleme yapılabilir.

(6) Teknik şartnamenin hazırlanmasında, ürünlere ilişkin teknik mevzuatın hazırlanması ve uygulanmasına dair mevzuat göz önünde bulundurulmalıdır.

(7) Teknik şartnamede yapılacak düzenlemelerin, ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak öngörülen mesleki ve teknik yeterlik kriterleri ve belgeleriyle uyumlu olması gerekir.

(8) Teknik şartnamedeki düzenlemelerin; ihale komisyonu ile muayene ve kabul komisyonunca yapılacak inceleme ve değerlendirmelerde tereddüt oluşturmayacak şekilde açık olması gerekir.

…”

düzenlemesi,

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İhale komisyonunun kurulması ve çalışma esasları” başlıklı 17 nci maddesinde:

“…

(4) İhale sürecindeki değerlendirmeleri yapmak üzere oluşturulan ihale komisyonu dışında başka adlar altında komisyonlar kurulamaz.

…”

düzenlemesi,

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Tedarik edilecek malların numuneleri, katalogları, fotoğrafları ile teknik şartnameye cevapları ve açıklamaları içeren doküman” başlıklı 43 üncü maddesinde ise:

“(1) Teklif edilen malın teknik şartnamede yer alan teknik kriterlere uygunluğunu belirlemek amacıyla numune, teknik bilgilerin yer aldığı katalog, teknik şartnameye cevapları ve açıklamaları içeren doküman ile fotoğraf ayrı ayrı veya birlikte istenebilir.

(2) Numunenin sunulma yöntemi ile ihale komisyonunca numunenin değerlendirilmesine yönelik düzenleme, ayrıntılı bir şekilde ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede yapılır. İdare tarafından numune bir tutanak ile teslim alınır. Bu tutanağın bir sureti de aday veya istekliye verilir.

…”

Düzenlemesi bulunmaktadır.

Öte yandan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Mal alımı ihalelerinde teknik şartnamenin hazırlanması” başlıklı 55 inci maddesinde:

“55.1. İdare tarafından mal alımı ihalelerinde alım konusu mal veya malların teknik kriterlerinin ve özelliklerinin belirtildiği teknik şartname hazırlanması zorunludur. Teknik şartnamenin hazırlanmasında, 4734 sayılı Kanunun 12 nci maddesi ve Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 14 üncü maddesinin esas alınması gerekmektedir.

55.2. Teknik şartnamede aday veya isteklinin ihaleye katılımda teknik yeterliğe ilişkin sunacağı belgelere yönelik düzenleme yapılması durumunda bu belge veya belgelere ön yeterlik şartnamesinin “Ön yeterlik başvurusu için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı maddesinin ilgili alt maddesinde veya idari şartnamenin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı maddesinin ilgili alt maddesine yer verilmesi gerekmektedir. Teknik şartnamede yapılan düzenleme ile ön yeterlik şartnamesi ve/veya idari şartnamede yapılan düzenlemelerin birbiriyle uyumlu olması gerekmektedir.

…”

açıklamaları,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Tedarik edilecek malların numuneleri, katalogları, fotoğrafları ile teknik şartnameye cevapları ve açıklamaları içeren doküman” başlıklı 57 nci maddesinde ise:

“57.1. İdareler tarafından malların numuneleri, katalogları, fotoğrafları ile teknik şartnameye cevapları ve açıklamaları içeren dokümana yönelik düzenlemelerde, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 43 üncü maddesi esas alınmalıdır.

57.2. Aday veya istekli tarafından numunenin idareye teslim şekli ile ihale komisyonunca numunenin değerlendirilmesine yönelik düzenleme, ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede ayrıntılı bir şekilde yapılacaktır. İdare tarafından numune bir tutanak ile teslim alınacak; bu tutanağın bir sureti de aday veya istekliye verilecektir.

57.3. İdare tarafından teknik şartnameye cevapları ve açıklamaları içeren dokümanın yeterlik belgesi olarak istenilmesi durumunda ön yeterlik şartnamesi veya idari şartnamenin ilgili maddesinde bu husus belirtilecek; aday veya istekli tarafından bu dokümanın nasıl hazırlanacağı ile bu dokümanda açıklanacak hususlar ise ön yeterlik şartnamesi veya idari şartnamenin “Diğer Hususlar” Bölümünde ya da teknik şartnamede düzenlenecektir.”

Açıklamaları yer almaktadır.

İdarece hazırlanan Açık İhale Usulü ile İhale Edilen Radyoloji 2012 Yılı 5 Kalem Cihaz Alımı Mal Alımı İdari Şartnamesi’nin “İhaleye Katılabilmek İçin Gereken Belgeler ve Yeterlik Kriterleri” başlıklı 7 nci maddesinde;

“…

ı) 1-Teklif Edilen Sisteme Ait TİTUBB’da Kayıtlı Olduğunu ve ‘Sağlık Bakanlığından Onaylıdır’ İbaresini Gösteren İnternet Çıktısı İhale Teklif Dosyası İçinde İhale Komisyonuna Sunulacaktır.

2-TİTUBB Ürün Belgesi.

3-TİTUBB Bayilik Belgesi

…

7.5.4.

1- ESWT Cihazı İçin; Garanti Sonrası Periyodik Bakım Bedelini Yedek Parça Hariç Olmak Üzere Döviz Bazında Gösteren Belge.

 2-ESWT Cihazı İçin; Garanti Sonrası Periyodik Bakım Bedelini Yedek Parça Dahil Olmak Üzere Döviz Bazında Gösteren Belge.

 3-Tüm Kalemler İçin; Garanti Sonrası 10 Yıl Ücreti Mukabilinde Yedek Parça Sağlayacağını Gösteren Belge.

 4-Tüm Kalemler İçin; Satış Sonrası Hizmetleri Yeterlilik Belgesi. (Üretici veya İthalatçı veya Distribütör Firma)

 5-Tüm Kalemler İçin; Garanti Sonrası Yedek Parça Dahil Yıllık Periyodik Bakım Bedeli Teklif Edilen Bedelin %6 sını, Yedek Parça Hariç Olması Durumunda Yıllık Periyodik Bakım Bedeli İse Teklif Edilen Bedelin %3 ünü Geçmeyecektir.

7.5.5.1. Bu madde boş bırakılmıştır.

7.5.5.2. Bu madde boş bırakılmıştır.

7.5.5.3. Bu madde boş bırakılmıştır.

7.5.5.4. Bu madde boş bırakılmıştır.

7.5.6.

1-Teklif Edilecek Cihazlara Ait Tanıtım ve Kullanım Dokümanları veya Katologları.

…

7.7.6. Kalite ve standarda ilişkin belgelerin sunuluş şekli

7.7.6.1. Bu madde boş bırakılmıştır.

…”

düzenlemesi,

Anılan İdari Şartnamenin “Diğer Hususlar” başlıklı 47 nci maddesinde ise:

“Madde 47 ? Diğer Hususlar

47.1.

Yüklenici kendisine ihale edilen cihazı / malın tamamını sözleşmenin taraflarca imzalanmasından itibaren 45 gün içinde faturasıyla birlikte teslim edecektir. Belirlenen muayene komisyonunca yüklenici tarafından mal teslim edilirken bu ihaleye ait teknik şartnamede belirtilen özelliklere dikkat edilerek teslim alınacaktır.

1. Cihazlar hiç kullanılmamış olduğunu belirtir özel işaretli orijinal ambalajında teslim edilecektir. Daha önce demo amaçlı olarak kesinlikle kullanılmamış olacaktır.

2. Cihazların kabul ve muayeneleri idarece belirlenecek komisyon tarafından yapılacaktır. Kontrol ve muayene, şartnamede istenilen ve teklifte belirtilen tüm özelliklerin uygunluğu araştırılacaktır. Ayrıca aksesuar ve sarf malzemelerinin kontrol ve sayımı yapılacaktır.

3. Kabul ve muayene sırasında firmalardan bazı testlerin yapılması istenebilir. Bu durumda gerekli personel ve düzeneği firmalar sağlayacaktır.

4. Kabul ve muayenede oluşabilecek kaza ve hasarlardan satıcı firma sorumludur.

5. Yüklenici tarafından teklifte belirtilen marka ve cins malın getirilmesi şartı aranacak, 4734 ve 4735 sayılı yasaların ikincil mevzuatı niteliğindeki mal alımları denetim muayene ve kabul işlemlerine dair yönetmelikte belirtilen hükümler kapsamında mallar alınacaktır.

6. Gerektiği takdirde kalibrasyona tabi olan cihazların, garanti süresi boyunca kalibrasyonu yüklenici firma tarafından sağlanacaktır.

7-İhale üzerinde kalan istekli, yazılı olarak sunduğu birim fiyat teklifini HUAP’ın firmalar için yapmış olduğu KİK yazılımları ortamında hazırladıkları dijital teklifleri CD’ye aktarıp sözleşme esnasında idareye teslim edeceklerdir.”

Düzenlemesi bulunmaktadır.

İdarece hazırlanan “Ekstracorporeal Shockwave (ESWT) Cihazı Teknik Şartnamesi”nin, itirazen şikâyete konu olan ihale komisyonunun yaptığı değerlendirmeye dayanak olan maddelerinin; “13 üncü ve 17 nci maddeler” olduğu görülmektedir. Nitekim anılan Teknik Şartnamede:

“…

13. Cihazın başlığında hastaya temas eden aplikatör bölümü uygulama sırasında basınçla tedavi edilen organı itmemesi ve vibrasyon oluşturmaması için süspansiyon sistemi olmalıdır.

…

17. Cihazda kullanılan aplikatör geri tepmeyen bir yapıya sahip olmalı ve uygulama esnasında kullanıcıyı yormamalıdır.

…”

Hususları belirtilmektedir.

Öte yandan idarenin Demonstrasyon konulu 10.02.2012 tarih ve 1420 sayılı yazısıyla, (itirazen şikâyet başvurusunda bulunan) ELMED Elektronik ve Medikal San. ve Tic. A.Ş. firmasına, 10.02.2012 tarihinde 2 sıra numarası ile kayda alınan teklifi ilgi tutulmak suretiyle, teklif etmiş olduğu ürünler ve cihaza ait demonstrasyonu 21.02.2012 tarihi saat 09:00’da yapmasının talep edildiği görülmektedir.

İdare tarafından Kuruma gönderilen bilgi ve belgeler arasında yer alan Demo’ya ilişkin “Tutanak”ta:

“10.02.2012 tarihinde yapılan 5 kalem cihaz alımı ihalesinde ESWT Cihazı için ELMED firmasından istenen demo 21.02.2012 tarihinde firma yetkilisinin de katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Demo sırasında teknik şartnamedeki maddeler incelenmiş olup şu sonuçlar ortaya çıkmıştır.

Şartnamede yer alan 13 üncü maddede şu istenmektedir:

‘Cihazın başlığında hastaya temas eden aplikatör bölümü uygulama sırasında basınçla tedavi edilen organı itmemesi ve vibrasyon oluşturmaması için süspansiyon sistemi olmalıdır.’

Ancak hastaya temas eden aplikatör bölümünün uygulaması sırasında basınçla tedavi edilen noktayı ittiği vibrasyon oluşturduğu için süspansiyon sistemi uygun görülmemiştir.

17. maddede;

‘Cihazda kullanılan aplikatör geri tepmeyen bir yapıya sahip olmalı ve uygulama esnasında kullanıcıyı yormamalıdır.’ denmiştir.

Ancak demoda değerlendirdiğimiz cihazın aplikatörü geri tepen bir yapıya sahip olup uygulama sırasında kullanıcıyı çok fazla yormaktadır.

Bu nedenle cihaz demoya katılan tüm kullanıcılar tarafından uygun görülmemiştir.

Demoya katılanlar:

…”

Hususları belirtilmektedir.

Öte yandan anılan Demo’ya ilişkin Tutanak’ta 2 Dr. ve 7 Fzt. Ünvanı olmak üzere toplam 9 kişinin imzası olduğu, buna karşılık “ihale komisyonu üyeleri”nin bir kısmının anılan demoya ilişkin Tutanakta isimlerinin ve imzalarının olmadığı görülmektedir. Örneğin, idare tarafından Kuruma gönderilen bilgi ve belgelerden “İhale Komisyonu Atanması” konulu 23.01.2012 tarihli yazıda ismi geçen İhale Komisyonu Başkanı Baştabip Yardımcısı Uz. Dr. İbrahim Etem Çövüt’ün, ihale komisyon üyesi Baştabip Yardımcısı Uz. Dr. Alim Zoroğlu’nun, ihale komisyon üyesi Hastane Müdür Yardımcısı Ali Kemal Armutcuk’un isminin anılan Demo’ya ilişkin Tutanak’ta yer almadığı görülmektedir.

22.02.2012 tarihli İhale Komisyonu Kararı’nda ilgili bölümde özetle:

“…

… yapılan incelemelerde; ELMED Elektronik ve Medikal San. ve Tic. AŞ firmasının teklif ettiği ürünün Demonstrasyon yapması için 21.02.2012 tarihine kadar süre verilmiş ve oturum kapatılmıştır. Teklifleri değerlendirmek üzere 22.02.2012 tarihinde saat 14:00’da komisyonumuz tekrar toplanmış, ELMED Elektronik ve Medikal San. ve Tic. AŞ firmasının teklif ettiği ürünün Demonstrasyonu 21.02.2012 tarihinde yapıldığı ve ürünün Teknik Şartnamesinin 13 üncü ve 17 nci maddesine göre uygun olmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle ihale komisyonu tarafından ELMED Elektronik ve Medikal San. ve Tic. AŞ isimli firmanın 3 üncü kalem için verdiği teklif ‘Teknik Şartnamenin 13 üncü ve 17 inci maddesine uygun değildir’ nedeniyle değerlendirme dışı bırakılmıştır.”

Hususları belirtilmektedir.

(İtirazen şikâyet başvurusunda bulunan) ELMED Elektronik ve Medikal San. ve Tic. A.Ş., 01.03.2012 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunmuş, idarenin 08.03.2012 tarihli yazısıyla ise anılan başvurunun reddine karar verilmiştir. Anılan red yazısının ekinde yer alan “Teknik Rapor”da:

“… Demo tutanağı sonucu yapılan şikâyet incelenmiş olup;

1. Demonstrasyonda teknik şartnamemizde yer alan ve ancak uygulanılarak görülebilecek olan 13 üncü maddedeki ‘Cihazın başlığında hastaya temas eden aplikatör bölümü uygulama sırasında basınçla tedavi edilen organı itmemesi ve vibrasyon oluşturmaması için süspansiyon sistemi olmalıdır.’ özelliği ve 17 nci maddede yer alan ‘Cihazda kullanılan aplikatör geri tepmeyen bir yapıya sahip olmalı ve uygulama esnasında kullanıcıyı yormamalıdır.’ özelliği incelenmiştir. Ancak demonstrasyonu yapılan cihazın belirgin bir şekilde geri tepme ve vibrasyon yaptığı, basınçla tedavi edilen organı belirgin olarak ittiği, geri tepmesi belirgin olduğu için kullanıcıyı yorduğu demoya katılan 9 kullanıcı tarafından da görülmüştür.

2. Cihazın uygulama yapılan bölgede organı itip itmemesi hasta konforu açısından çok önemlidir. Organı itiş oranı yüksek olduğu takdirde hastada şiddeti hissedilir derecede rahatsız edici olan bir duruma, hatta acıya neden olmaktadır. Bu durum demo sırasında yer alan tüm kullanıcıların cihazı kendi üzerinde denemesi sonucunda hissedilmiş olup, ortak fikir olarak belirgin bir rahatsızlığa ve acıya neden olduğu görülmüştür. Bu da cihazın hasta üzerinde kullanımı sırasında olumsuz etkiye neden olacaktır. Tüm bunlar göz önüne alınarak cihazın süspansiyon sistemi yeterli görülmemiştir.

3. Şikâyette diğer firmadan demo istenmeden cihazların kabul gördüğü dile getirilmiştir. Ancak ELMED firmasının teklif ettiği cihaz kullanıcılar tarafından hiç bilinmeyen ve kullanılmayan bir cihaz olup, ihale sırasında dosyasına koyduğu katalogda istenen özellikleri içeren cihazı gösterememiştir. Teknik şartnamemizde yer alan cihazın tabancasında tetik olmalıdır özelliği koydukları katalogda yoktur. Bu durumun firmaya ihale esnasında dile getirilmesi sonucunda firma demonstrasyon talebini kendisi dile getirmiştir. Ayrıca katalogda görünen cihazın ekran görüntüleri ve süspansiyon var mı yok mu bilgisi net değildir. Bunların netliğe kavuşması adına kendilerine demo yapma şansı verilmiştir.

4. Söz konusu olan ihalede 2 nci firmanın teklif ettiği cihaz Pamukkale Üniversitesi hastanesinde 2 yılı aşkın süredir kullanılan bir cihaz olması nedeniyle bilinen bir cihazdır. Kullanıcıların birçoğu tarafından bizzat yerinde görülmüştür ve denenmiştir. Bu cihaz Türkiye’ye ilk giren, en yaygın kullanılan ve en çok kabul gören 2 cihazdan biri olması nedeniyle 13 üncü ve 17 nci madde nedeniyle incelenmesine gerek görülmemiştir.”

Hususlarının belirtildiği görülmektedir.

İdarece hazırlanan İdari Şartnamenin 7.5.6 inci maddesinde “Teklif Edilecek Cihazlara Ait Tanıtım ve Kullanım Dokümanları veya Katologları“ belirlemesi yer almakta olup, idarenin şikâyeti red yazısı eki teknik rapordaki; “Teknik şartnamemizde yer alan cihazın tabancasında tetik olmalıdır özelliği koydukları katalogda yoktur. Bu durumun firmaya ihale esnasında dile getirilmesi sonucunda firma demonstrasyon talebini kendisi dile getirmiştir. Ayrıca katalogda görünen cihazın ekran görüntüleri ve süspansiyon var mı yok mu bilgisi net değildir. Bunların netliğe kavuşması adına kendilerine demo yapma şansı verilmiştir.” açıklamaları çerçevesinde demo uygulamasına karar verildiği görülmektedir. Öte yandan şikâyeti red yazısında “Kararın dayandığı hukuki sebepler, gerekçeleri ve sonucu” başlıklı bölümde “Teknik raporda belirtilen nedenlerden dolayı başvurunuzun reddine karar verilmiştir.” ibaresi yer almakta olup, atıf yapılan yazı eki Teknik Raporun 1 inci ve 2 nci maddesinden, Teknik Şartnamenin 13 üncü ve 17 inci maddesine uygun görülmediği nedeniyle başvurunun reddedildiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Bu itibarla;

1- a) İdare tarafından hazırlanan İdari şartnamede demo yapılacağına ilişkin bir düzenleme yer almadığı, üstelik teknik şartnamede dahi buna ilişkin bir belirleme bulunmadığı, aksine İdari Şartnamenin “Diğer Hususlar” başlıklı 47 nci maddesinde muayene ve kabul komisyonu tarafından yapılacak işlemlerin belirtildiği görülmekte olup, anılan işlemlerin sözleşmenin taraflarca imzalanmasından itibaren yapılacağı anlaşılmaktadır. Bu nedenle idarece hazırlanan İdari Şartnamede demo yapılacağına ilişkin ayrıntılı bir düzenleme olmamasına rağmen (üstelik sadece tek bir istekliye) demo uygulaması yaptırılması işleminin; Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 43 üncü maddesine,  Kamu İhale Genel Tebliği’nin 55 inci maddesine ve anılan Tebliğin 57 nci maddesine aykırılık teşkil ettiği sonucuna ulaşılmıştır.

b) Ayrıca, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 14 üncü maddesinin (8) inci bendinde; “Teknik şartnamedeki düzenlemelerin; ihale komisyonu ile muayene ve kabul komisyonunca yapılacak inceleme ve değerlendirmelerde tereddüt oluşturmayacak şekilde açık olması gerekir.” düzenlemesi yer almakta olup, bu çerçevede hazırlanacak idari şartnamede ilgili düzenlemelere uyulmak suretiyle numune vb. istenmesi durumlarında dahi teknik şartnamedeki düzenlemelerin ve bu çerçevede itiraza konu edilen 13 üncü ve 17 nci maddelerindeki belirlemelerin kişisel gözleme dayalı ve subjektif özellikte değil, objektif olarak ölçülebilir standart bilgi ve verileri içerir nitelikte olması, standardize edilmiş teknik oran ve verilere dayanılması, bu düzenlemelerin yapılacak inceleme ve değerlendirmelerde tereddüt oluşturmayacak şekilde açık olması ve anılan yeterlik kriterlerinin tüm isteklilere eşit olarak uygulanması gerekmektedir.

2- Şikâyete red cevabına dayanak olan Tutanak’ta 7 si Fzt. 2 si Dr ünvanlı toplam 9 kişinin imzası olmakla birlikte İhale Komisyonu üyelerinin tamamının olmadığı, örneğin İhale Komisyonu Başkanı Baştabip Yardımcısı Uz. Dr. İbrahim Etem Çövüt’ün, ihale komisyon üyesi Baştabip Yardımcısı Uz. Dr. Alim Zoroğlu’nun, ihale komisyon üyesi Hastane Müdür Yardımcısı Ali Kemal Armutcuk’un isminin anılan Tutanak’ta yer almadığı görülmektedir.  Bu çerçevede 9 kişi için “Demoya katılanlar” şeklinde belirleme yapılarak imzalanan Tutanakta, anılan katılımcılara yönelik bir komisyon adı verilmemişse de, fiilen bir komisyon işlevini gören Demoya katılanların düzenledikleri tutanak işleminin, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 17 nci maddesinin (4) üncü bendindeki; “(4) İhale sürecindeki değerlendirmeleri yapmak üzere oluşturulan ihale komisyonu dışında başka adlar altında komisyonlar kurulamaz.” düzenlemesine aykırı olduğu anlaşılmıştır.

Öte yandan; anılan ihalenin 3 üncü kalemine ilişkin Teknik Şartnamenin 13 üncü ve 17 nci maddeleri çerçevesinde, gerek cihazın üzerinde kullanılacağı hastalara yönelik olarak gerekse cihazı kullanacak kullanıcılara yönelik olarak, cihazda bulunması gereken bazı kriterlere ve niteliklere önem verildiği ve bunların cihaz açısından gerekli olduğunun değerlendirildiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Böyle olmakla birlikte, anılan ihale dokümanında mevzuatta belirtilen şekilde numune alma vb. yöntemlere yönelik ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak bir düzenleme yapılmadığı görülmektedir. Bu itibarla şayet ihale konusu alımda birtakım teknik özelliklerin ve yeterlik kriterlerinin aranması gerekiyorsa, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 43 üncü maddesi ile 14 üncü maddesinin (8) inci bendindeki, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 55.1, 55.2, 57.1, 57.2 ve 57.3 üncü maddelerindeki ve mevzuattaki diğer düzenleme ve açıklamalar çerçevesinde ihale dokümanının ilgili bölümlerinde gerekli düzenlemelerin ayrıntılı bir şekilde yapılması, ayrıca; anılan teknik özelliklerin ve yeterlik kriterlerinin kişisel gözleme dayalı ve subjektif özellikte değil, objektif olarak ölçülebilir standart bilgi ve verileri içerir nitelikte olması, standardize edilmiş teknik oran ve verilere dayanılması, bu düzenlemelerin yapılacak inceleme ve değerlendirmelerde tereddüt oluşturmayacak şekilde açık olması ve anılan yeterlik kriterlerinin tüm isteklilere eşit olarak uygulanması, değerlendirme sürecinde anılan Yönetmeliğin 17 nci maddesinin (4) üncü bendindeki düzenlemeye de dikkat edilmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin itirazen şikâyet başvurusuna konu “ESWT Cihazı” alımına ait 3 üncü kaleminin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin itirazen şikâyet başvurusuna konu “ESWT Cihazı” alımına ait 3 üncü kaleminin iptaline,

   Oybirliği ile karar verildi.